<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0478"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 478 金刚经笔记</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 478 金刚经笔记</title> <author>明 如观註</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">478</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-12-13 10:42:56 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经笔记</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Electronic Buddhadharma Society (EBS)</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，<persName>佛</persName>教电脑资讯库功德会提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB15354"> <charName>CBETA CHARACTER CB15354</charName> <mapping cb:dec="998394" type="PUA">U+F3BFA</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>媸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[媏-而+(一/虫)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17199"> <charName>CBETA CHARACTER CB17199</charName> <mapping cb:dec="1000239" type="PUA">U+F432F</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+60E7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>惧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+(目/大)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:27"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0117a" n="0117a"/> <lb ed="X" n="0117a01"/> <lb ed="X" n="0117a02"/> <lb ed="X" n="0117a03"/> <lb ed="X" n="0117a04"/> <lb ed="X" n="0117a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 478-A 金刚经笔记序</cb:mulu><head>No. 478-A <lb ed="X" n="0117a06"/><lb ed="R039" n="0233a01"/> 金刚经笔记序</head> <lb ed="X" n="0117a07"/> <lb ed="X" n="0117a08"/><lb ed="R039" n="0233a02"/><p xml:id="pX25p0117a0801">陈了翁尝云。<persName>佛</persName>法之要。只金刚一卷足矣。此经。于一 <lb ed="X" n="0117a09"/><lb ed="R039" n="0233a03"/>切有名有相。有觉有见。皆归为虚妄。即宣尼一以贯 <lb ed="X" n="0117a10"/><lb ed="R039" n="0233a04"/>之之意也。了翁。于<persName>佛</persName>法不甚深入。而晚年所见及此。 <lb ed="X" n="0117a11"/><lb ed="R039" n="0233a05"/>余少时即诵此经。逢师请益。一师曰。莫看此经太缠 <lb ed="X" n="0117a12"/><lb ed="R039" n="0233a06"/>复否。余曰。然。师曰。前半卷是酬应住降伏之词。後半 <lb ed="X" n="0117a13"/><lb ed="R039" n="0233a07"/>卷乃答发阿耨菩提之旨。非缠复也。余唯唯。既而憨 <lb ed="X" n="0117a14"/><lb ed="R039" n="0233a08"/>山大师以决疑。出示大意。谓<persName>佛</persName>说法三十年。上首犹 <lb ed="X" n="0117a15"/><lb ed="R039" n="0233a09"/>是怀疑。故此经随空生所疑处。即便逐破。所谓疑悔 <lb ed="X" n="0117a16"/><lb ed="R039" n="0233a10"/>永<anchor xml:id="nkr_note_add_0117a1601" n="0117a1601"/><anchor xml:id="beg0117a1601" n="0117a1601"/>已<anchor xml:id="end0117a1601"/>尽。安住实智中。而其旨。本于无著菩萨。以二十 <lb ed="X" n="0117a17"/><lb ed="R039" n="0233a11"/>七疑分经。菩萨契<persName>佛</persName>心印。憨师契菩萨心印。当无剩 <lb ed="X" n="0117a18"/><lb ed="R039" n="0233a12"/>義。随拜受而流通焉。以余所闻。此经不随分演说。且 <lb ed="X" n="0117a19"/><lb ed="R039" n="0233a13"/>有合于一贯之義者。其谛论止此。今蕴虚观公所著 <lb ed="X" n="0117a20"/><lb ed="R039" n="0233a14"/>笔记。不竖识解。不畸宗派。奥原衍乎前哲。会萃昭乎 <lb ed="X" n="0117a21"/><lb ed="R039" n="0233a15"/>片灵。如撥沙逗金。剖石窥玉。无烦挈法与人。而家珍 <lb ed="X" n="0117a22"/><lb ed="R039" n="0233a16"/>跃如可获。兹固显白袒露。导发学人之正仪的也。良 <lb ed="X" n="0117a23"/><lb ed="R039" n="0233a17"/>由观公履践真实。貌臞趣澹。道风肃然。宿为缁素所 <lb ed="X" n="0117a24"/><lb ed="R039" n="0233a18"/>倾慕。是以诠释所至。行可标式。著准不徒。以诗偈垂 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0117b" n="0117b"/> <lb ed="X" n="0117b01"/><lb ed="R039" n="0233b01"/>誉。则又余得之白法琮公所。推赞不置者也。噫嘻。凡 <lb ed="X" n="0117b02"/><lb ed="R039" n="0233b02"/><persName>佛</persName>言语。孰为世间思惟心所测。顺解一句。头上安头。 <lb ed="X" n="0117b03"/><lb ed="R039" n="0233b03"/>逆解一句。屋下架屋。况此经为上上人悟空菩萨。剖 <lb ed="X" n="0117b04"/><lb ed="R039" n="0233b04"/>决疑根者哉。云何具金刚眼。云何得金刚心。此在言 <lb ed="X" n="0117b05"/><lb ed="R039" n="0233b05"/>语道断时。荐取观公。即泥水婆心。恐不能含蜜说甜。 <lb ed="X" n="0117b06"/><lb ed="R039" n="0233b06"/>含甜说蜜。另下一番註脚也。</p><p xml:id="pX25p0117b0612" cb:place="inline">时 <lb ed="X" n="0117b07" type="honorific"/><lb ed="R039" n="0233b07"/>崇祯十年腊八前一日扫庵髯道人谭贞默合十谨 <lb ed="X" n="0117b08"/><lb ed="R039" n="0233b08"/>序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0117b09"/> <lb ed="X" n="0117b10"/> <lb ed="X" n="0117b11"/> <lb ed="X" n="0117b12"/> <lb ed="X" n="0117b13"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 478-B 金刚般若波罗蜜经笔记自序</cb:mulu><head>No. 478-B <lb ed="X" n="0117b14"/><lb ed="R039" n="0233b10"/> 金刚般若波罗蜜经笔记自序</head> <lb ed="X" n="0117b15"/> <lb ed="X" n="0117b16"/><lb ed="R039" n="0233b11"/><p xml:id="pX25p0117b1601">盖闻。般若如大火聚。释迦<persName>世尊</persName>。从此大冶炉中。锻炼 <lb ed="X" n="0117b17"/><lb ed="R039" n="0233b12"/>幾番。所以菩提场内。正觉初成。歎云。奇哉奇哉。普见 <lb ed="X" n="0117b18"/><lb ed="R039" n="0233b13"/>一切众生。皆有<persName>如来</persName>智慧德相。但以妄想执著。而不 <lb ed="X" n="0117b19"/><lb ed="R039" n="0233b14"/>证得。由此观之。则圣凡一体之旨可知矣。然我<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0117b1901" n="0117b1901"/><anchor xml:id="beg0117b1901" n="0117b1901"/>已<anchor xml:id="end0117b1901"/> <lb ed="X" n="0117b20"/><lb ed="R039" n="0233b15"/>悟。众生尙迷。向水月场中。多方设化。如长风之吹万 <lb ed="X" n="0117b21"/><lb ed="R039" n="0233b16"/>窍。空谷之答众响。良由機感千差。法门无量。因指观 <lb ed="X" n="0117b22"/><lb ed="R039" n="0233b17"/>月。犹隔纤雲。洗凡圣之情尘。纯谈般若。断我法之妄 <lb ed="X" n="0117b23"/><lb ed="R039" n="0233b18"/>执。取譬金刚。空生以上求下化而兴问端。<persName>世尊</persName>约自 <lb ed="X" n="0117b24"/><lb ed="R039" n="0234a01"/>利利他以通疑滞。廣修六度。无度可修。普化四生。无 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0117c" n="0117c"/> <lb ed="X" n="0117c01"/><lb ed="R039" n="0234a02"/>生可化。菩提烦恼。类镜像之妍<g ref="#CB15354">媸</g>。生死涅槃等空花 <lb ed="X" n="0117c02"/><lb ed="R039" n="0234a03"/>之浓淡。法身寂灭。无而不无。应化随缘。有而不有。演 <lb ed="X" n="0117c03"/><lb ed="R039" n="0234a04"/>说一偈。佈施河沙身命。功不较多。受持全经。供养无 <lb ed="X" n="0117c04"/><lb ed="R039" n="0234a05"/>量诸<persName>佛</persName>。福不为廣。一念净信。实相现前。非实非虚。超 <lb ed="X" n="0117c05"/><lb ed="R039" n="0234a06"/>情離见。则知著衣持钵。孰运神通。趺坐游行。凭谁道 <lb ed="X" n="0117c06"/><lb ed="R039" n="0234a07"/>力。一经要旨。体用全彰。虽八万法门。百千公案。何以 <lb ed="X" n="0117c07"/><lb ed="R039" n="0234a08"/>逾此哉。然離言妙性。不属筌罤训诂繁辞。犹为剩语。 <lb ed="X" n="0117c08"/><lb ed="R039" n="0234a09"/>前贤往哲。註疏科文。秋菊春兰。各擅其美。<note place="inline">观</note>游心讲 <lb ed="X" n="0117c09"/><lb ed="R039" n="0234a10"/>席。盖亦有年。欲益将来。聊陈管见。缘兹像季。乐简惮 <lb ed="X" n="0117c10"/><lb ed="R039" n="0234a11"/>繁。撮先彦之玄微。附鄙衷之陋见。命曰笔记。以质诸 <lb ed="X" n="0117c11"/><lb ed="R039" n="0234a12"/>方。然五百弟子各说身因。<persName>佛</persName>许无非正说。古语云。见 <lb ed="X" n="0117c12"/><lb ed="R039" n="0234a13"/>闻为种。八难超十地之阶。解行在躬。一生圆<anchor xml:id="nkr_note_add_0117c1201" n="0117c1201"/><anchor xml:id="beg0117c1201" n="0117c1201"/>旷<anchor xml:id="end0117c1201"/>劫之 <lb ed="X" n="0117c13"/><lb ed="R039" n="0234a14"/>果。固有望于斯也。知我罪我。又何辞焉。</p><p xml:id="pX25p0117c1316" cb:place="inline">时 <lb ed="X" n="0117c14" type="honorific"/><lb ed="R039" n="0234a15"/>崇祯岁次丁丑<persName>佛</persName>生日武原崇福庵沙门如观譔</p></cb:div> <lb ed="X" n="0117c15"/> <lb ed="X" n="0117c16"/> <lb ed="X" n="0117c17"/> <lb ed="X" n="0117c18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金刚般若波罗蜜经笔记</cb:mulu> <lb ed="X" n="0117c19"/><cb:docNumber>No. 478</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0117c20"/><lb ed="R039" n="0234b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经笔记</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0117c21"/> <lb ed="X" n="0117c22"/><lb ed="R039" n="0234b02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法师 鸠摩罗什奉 诏译</byline> <lb ed="X" n="0117c23"/><lb ed="R039" n="0234b03"/><byline cb:type="author">明西<anchor xml:id="nkr_note_add_0117c2301" n="0117c2301"/><anchor xml:id="beg0117c2301" n="0117c2301"/>浙<anchor xml:id="end0117c2301"/>海盐崇福庵沙门 如观 註</byline> <lb ed="X" n="0117c24"/><lb ed="R039" n="0234b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0117c2401">金刚是喩。最坚最利。万物不能加损。而能壞万物 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0118a" n="0118a"/> <lb ed="X" n="0118a01"/><lb ed="R039" n="0234b05"/>者。般若是法。此云智慧。智有抉择之功。慧有照了 <lb ed="X" n="0118a02"/><lb ed="R039" n="0234b06"/>之用。又智照诸法实相。慧了诸法无生。然有体有 <lb ed="X" n="0118a03"/><lb ed="R039" n="0234b07"/>用。</p><p xml:id="pX25p0118a0302" cb:place="inline">肇论云。诸法实相。谓之般若。即金刚体坚。经云。 <lb ed="X" n="0118a04"/><lb ed="R039" n="0234b08"/>信心淸净。则生实相。又云。设化众生。谓之沤和。即 <lb ed="X" n="0118a05"/><lb ed="R039" n="0234b09"/>金刚用利。经云。我应灭度一切众生。而无有一众 <lb ed="X" n="0118a06"/><lb ed="R039" n="0234b10"/>生实灭度者。又云。涉有未始迷虚。故常处有而不 <lb ed="X" n="0118a07"/><lb ed="R039" n="0234b11"/>染。经云。不应住色生心。不应住声香味触法生心。 <lb ed="X" n="0118a08"/><lb ed="R039" n="0234b12"/>又云。不厌有而观空。故观空而不证。经云。应无所 <lb ed="X" n="0118a09"/><lb ed="R039" n="0234b13"/>住而生其心。乃体外无用。用外无体。一念之力。权 <lb ed="X" n="0118a10"/><lb ed="R039" n="0234b14"/>实双彰。不同二乘人空慧眼。故喩如金刚。</p><p xml:id="pX25p0118a1017" cb:place="inline">波罗蜜。 <lb ed="X" n="0118a11"/><lb ed="R039" n="0234b15"/>此云彼岸到。喩涅槃妙心。若有我･法二执。则有分 <lb ed="X" n="0118a12"/><lb ed="R039" n="0234b16"/>段･变易二种生死。名为此岸。乘般若之舟楫。渡我 <lb ed="X" n="0118a13"/><lb ed="R039" n="0234b17"/>法之中流。離二种生死此岸。到菩提涅槃彼岸。故 <lb ed="X" n="0118a14"/><lb ed="R039" n="0234b18"/>名波罗蜜。</p><p xml:id="pX25p0118a1405" cb:place="inline">问曰。真般若者。淸净如虚空。无知无见。 <lb ed="X" n="0118a15"/><lb ed="R039" n="0235a01"/>无作无缘。今释迦出世。说法利生。令众生離我法。 <lb ed="X" n="0118a16"/><lb ed="R039" n="0235a02"/>断生死。修般若。证涅槃。然後<persName>如来</persName>示寂。则凡圣能 <lb ed="X" n="0118a17"/><lb ed="R039" n="0235a03"/>所。生灭修证。皆是妄情。何名真般若也。答曰。不然。 <lb ed="X" n="0118a18"/><lb ed="R039" n="0235a04"/><persName>佛</persName>真法身。犹若虚空。应物现形。如水中月。水淸月 <lb ed="X" n="0118a19"/><lb ed="R039" n="0235a05"/>现。月亦不来。水浊月昏。月亦不去。经云。不可以身 <lb ed="X" n="0118a20"/><lb ed="R039" n="0235a06"/>相得见<persName>如来</persName>。则应化非真实也。又云。譬如有人。身 <lb ed="X" n="0118a21"/><lb ed="R039" n="0235a07"/>如<name role="" type="person">须弥山</name>王。<persName>佛</persName>说非身。是名大身。此报身不可得 <lb ed="X" n="0118a22"/><lb ed="R039" n="0235a08"/>也。又云。无有少法可得。是名阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0118a23"/><lb ed="R039" n="0235a09"/>提。此法身无所得也。<persName>佛</persName>既无得。法岂可说。所以世 <lb ed="X" n="0118a24"/><lb ed="R039" n="0235a10"/>尊谈经三百馀会。说法四十九年。未尝说著一字。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0118b" n="0118b"/> <lb ed="X" n="0118b01"/><lb ed="R039" n="0235a11"/>净名云。三转法论于大千。其转本来常淸净。经云。 <lb ed="X" n="0118b02"/><lb ed="R039" n="0235a12"/>若见<persName>如来</persName>有所说法。即为谤<persName>佛</persName>。无法可说。是名说 <lb ed="X" n="0118b03"/><lb ed="R039" n="0235a13"/>法。能化既尔。所化亦然。烦恼本空。我法何有。既无 <lb ed="X" n="0118b04"/><lb ed="R039" n="0235a14"/>二执。奚用断除。如兔角龟毛。名实俱妄。经云。我相 <lb ed="X" n="0118b05"/><lb ed="R039" n="0235a15"/>即是非相。人相众生相寿者相即是非相。所言法 <lb ed="X" n="0118b06"/><lb ed="R039" n="0235a16"/>相者。<persName>如来</persName>说即非法相。譬如幻翳。妄见空花。幻翳 <lb ed="X" n="0118b07"/><lb ed="R039" n="0235a17"/>若除。空花奚有。众生烦恼。妄见生死。烦恼若除。生 <lb ed="X" n="0118b08"/><lb ed="R039" n="0235a18"/>死安在。如皮既不存。毛何所附。圆觉云。生死与涅 <lb ed="X" n="0118b09"/><lb ed="R039" n="0235b01"/>槃。凡夫及诸<persName>佛</persName>。同为空花相。</p><p xml:id="pX25p0118b0912" cb:place="inline">经云。一切众生。即非 <lb ed="X" n="0118b10"/><lb ed="R039" n="0235b02"/>众生。我法所照之境。般若能照之心。我法本空。谁 <lb ed="X" n="0118b11"/><lb ed="R039" n="0235b03"/>为所照。既无所照之境。则无能照之心。能所双忘。 <lb ed="X" n="0118b12"/><lb ed="R039" n="0235b04"/>修即无修。经云。以无我。无人。无众生。无寿者。修一 <lb ed="X" n="0118b13"/><lb ed="R039" n="0235b05"/>切善法。即得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。所言 <lb ed="X" n="0118b14"/><lb ed="R039" n="0235b06"/>善法者。<persName>如来</persName>说即非善法。是名善法。烦恼与菩提。 <lb ed="X" n="0118b15"/><lb ed="R039" n="0235b07"/>生死及涅槃。皆对待之辞也。然離烦恼。得菩提。断 <lb ed="X" n="0118b16"/><lb ed="R039" n="0235b08"/>生死。证涅槃。乃随他意语。非<persName>如来</persName>称性之谈。以般 <lb ed="X" n="0118b17"/><lb ed="R039" n="0235b09"/>若智。照烦恼本空。菩提焉有。生死原寂。涅槃安寄。</p> <lb ed="X" n="0118b18"/><lb ed="R039" n="0235b10"/><p xml:id="pX25p0118b1801">放光云。菩提有所得耶。答曰。不也。无所得耶。答曰。 <lb ed="X" n="0118b19"/><lb ed="R039" n="0235b11"/>不也。亦有亦无得耶。答曰。不也。非有非无得耶。答 <lb ed="X" n="0118b20"/><lb ed="R039" n="0235b12"/>曰。不也。然则都无所得耶。答曰。不也。以无所得而 <lb ed="X" n="0118b21"/><lb ed="R039" n="0235b13"/>得也。是故得无所得也。</p><p xml:id="pX25p0118b2110" cb:place="inline">肇云。众生非众生。谁为得 <lb ed="X" n="0118b22"/><lb ed="R039" n="0235b14"/>之者。涅槃非涅槃。谁为可得者。经云。实无有法。得 <lb ed="X" n="0118b23"/><lb ed="R039" n="0235b15"/>阿耨多罗三藐三菩提。实无众生得灭度者。般若。 <lb ed="X" n="0118b24"/><lb ed="R039" n="0235b16"/>能证之智。涅槃。所证之理。修即无修。则无能证之 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0118c" n="0118c"/> <lb ed="X" n="0118c01"/><lb ed="R039" n="0235b17"/>智。证即无证。则无所证之理。忘能所。灭影像。盘山 <lb ed="X" n="0118c02"/><lb ed="R039" n="0235b18"/>云。光非照境。境亦非存。光境俱忘。复是何物。化缘 <lb ed="X" n="0118c03"/><lb ed="R039" n="0236a01"/>既毕。入灭归真。如薪尽火灭。法花云。若见<persName>如来</persName>常 <lb ed="X" n="0118c04"/><lb ed="R039" n="0236a02"/>在不灭。不能生难遭之想。恭敬之心。是故<persName>如来</persName>虽 <lb ed="X" n="0118c05"/><lb ed="R039" n="0236a03"/>不实灭。而言灭度。譬如医师。为治狂子故。实在而 <lb ed="X" n="0118c06"/><lb ed="R039" n="0236a04"/>言灭。故云。常在<name role="" type="person">灵鹫山</name>。及馀诸住处。楞伽云。无有 <lb ed="X" n="0118c07"/><lb ed="R039" n="0236a05"/>涅槃<persName>佛</persName>。无有<persName>佛</persName>涅槃。远離觉所觉。是二悉俱離。莊 <lb ed="X" n="0118c08"/><lb ed="R039" n="0236a06"/>生云。适来。夫子时也。适去。夫子顺也。安时而处顺。 <lb ed="X" n="0118c09"/><lb ed="R039" n="0236a07"/>哀乐不能入也。指穷于为薪。火传也。不知其尽也。</p> <lb ed="X" n="0118c10"/><lb ed="R039" n="0236a08"/><p xml:id="pX25p0118c1001">经云。无所从来。亦无所去。故名<persName>如来</persName>。此则灭无所 <lb ed="X" n="0118c11"/><lb ed="R039" n="0236a09"/>灭也。然则涅槃虚而无相。般若寂而无知。本无生 <lb ed="X" n="0118c12"/><lb ed="R039" n="0236a10"/>死起灭。亦无烦恼缚脱。以如如智契如如理。理外 <lb ed="X" n="0118c13"/><lb ed="R039" n="0236a11"/>无智。智外无理。理智双泯。绝言绝思。是以释迦摩 <lb ed="X" n="0118c14"/><lb ed="R039" n="0236a12"/>竭掩室。净名毘耶默然。空生巖中宴坐。帝释满空 <lb ed="X" n="0118c15"/><lb ed="R039" n="0236a13"/>雨花。岂曰无辩。辩所不能言也。</p><p xml:id="pX25p0118c1513" cb:place="inline">经者。常也。三世诸 <lb ed="X" n="0118c16"/><lb ed="R039" n="0236a14"/><persName>佛</persName>不易故。又云。径也。通凡入圣之路故。因空生请 <lb ed="X" n="0118c17"/><lb ed="R039" n="0236a15"/>问经名。<persName>世尊</persName>答云是经名为金刚般若波罗蜜。</p><p xml:id="pX25p0118c1719" cb:place="inline">笔 <lb ed="X" n="0118c18"/><lb ed="R039" n="0236a16"/>记者。闲暇时。信笔而记。非敢言註也。然<persName>佛</persName>说法。分 <lb ed="X" n="0118c19"/><lb ed="R039" n="0236a17"/>为五时。般若即当第四时。又般若分八部。大般若。 <lb ed="X" n="0118c20"/><lb ed="R039" n="0236a18"/>放光般若。光赞般若。道行般若。小品般若。金刚般 <lb ed="X" n="0118c21"/><lb ed="R039" n="0236b01"/>若。实相般若。摩诃般若。此即大般若中第五百七 <lb ed="X" n="0118c22"/><lb ed="R039" n="0236b02"/>十七卷。又外有六译。後秦罗什。後魏<name role="" type="person">菩提留支</name>。陈 <lb ed="X" n="0118c23"/><lb ed="R039" n="0236b03"/>朝真谛。隋朝笈多。唐初<name role="" type="person">玄奘</name>。大周義净。今所传。即 <lb ed="X" n="0118c24"/><lb ed="R039" n="0236b04"/>秦译也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0119a" n="0119a"/> <lb ed="X" n="0119a01"/><lb ed="R039" n="0236b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0119a0101">如是我闻。一时。<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>祇树<name role="" type="person">给孤独园</name>。与大比 <lb ed="X" n="0119a02"/><lb ed="R039" n="0236b06"/>丘众千二百五十人俱。尔时。<persName>世尊</persName>食时。著衣持钵。入 <lb ed="X" n="0119a03"/><lb ed="R039" n="0236b07"/>舍卫大城乞食。于其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0119a0301" n="0119a0301"/><anchor xml:id="beg0119a0301" n="0119a0301"/>已<anchor xml:id="end0119a0301"/>。还至本处。饭食 <lb ed="X" n="0119a04"/><lb ed="R039" n="0236b08"/>讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0119a0401" n="0119a0401"/><anchor xml:id="beg0119a0401" n="0119a0401"/>已<anchor xml:id="end0119a0401"/>。敷座而坐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0119a05"/><lb ed="R039" n="0236b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0119a0501">此序分也。如是者。指法之辞。我闻者。集经人因<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0119a06"/><lb ed="R039" n="0236b10"/>立言。证法有所传授。一时者。师资雅合之时。<persName>佛</persName>者。 <lb ed="X" n="0119a07"/><lb ed="R039" n="0236b11"/>说法之主。舍卫。此云闻物。祇树。战勝太子所捨之 <lb ed="X" n="0119a08"/><lb ed="R039" n="0236b12"/>树。<name role="" type="person">给孤独园</name>。须达长者所买之园。乃说法之处。</p><p xml:id="pX25p0119a0819" cb:place="inline">大 <lb ed="X" n="0119a09"/><lb ed="R039" n="0236b13"/>比丘。是果上阿罗汉千二百五十人。憍陈如五比 <lb ed="X" n="0119a10"/><lb ed="R039" n="0236b14"/>丘。三迦葉兼徒一千。舍利弗。目犍连。各兼徒一百。 <lb ed="X" n="0119a11"/><lb ed="R039" n="0236b15"/>耶舍长者五十人。经擧大数。故略五人。俱者。一时 <lb ed="X" n="0119a12"/><lb ed="R039" n="0236b16"/>一处。此常随众。非无馀众。夫圣贤应化。影响相符。 <lb ed="X" n="0119a13"/><lb ed="R039" n="0236b17"/>敲唱俱随。接拍成令。易云。同声相应。同气相求。雲 <lb ed="X" n="0119a14"/><lb ed="R039" n="0236b18"/>从龙。风从虎。圣人作而万物睹。本乎天者亲上。本 <lb ed="X" n="0119a15"/><lb ed="R039" n="0237a01"/>乎地者亲下。亦各从其类也。</p><p xml:id="pX25p0119a1512" cb:place="inline">尔时者。乃众集之时。 <lb ed="X" n="0119a16"/><lb ed="R039" n="0237a02"/><persName>世尊</persName>者。天上天下。唯<persName>佛</persName>独尊。食时者。乞食之时。是 <lb ed="X" n="0119a17"/><lb ed="R039" n="0237a03"/>日初分。乞食易得。不恼自他。著衣持钵者。著大衣。 <lb ed="X" n="0119a18"/><lb ed="R039" n="0237a04"/>持应量器。园在城外。故入城乞食。次第者。<persName>佛</persName>心平 <lb ed="X" n="0119a19"/><lb ed="R039" n="0237a05"/>等。慈无偏利。以<anchor xml:id="nkr_note_add_0119a1901" n="0119a1901"/><anchor xml:id="beg0119a1901" n="0119a1901"/>己<anchor xml:id="end0119a1901"/>等心而化。令彼等心而施。能成 <lb ed="X" n="0119a20"/><lb ed="R039" n="0237a06"/>无量功德。净名云。于食等者。于法亦等。</p><p xml:id="pX25p0119a2016" cb:place="inline">乞食<anchor xml:id="nkr_note_add_0119a2001" n="0119a2001"/><anchor xml:id="beg0119a2001" n="0119a2001"/>已<anchor xml:id="end0119a2001"/>。还 <lb ed="X" n="0119a21"/><lb ed="R039" n="0237a07"/>至园中。饭食讫者。言吃食<anchor xml:id="nkr_note_add_0119a2101" n="0119a2101"/><anchor xml:id="beg0119a2101" n="0119a2101"/>已<anchor xml:id="end0119a2101"/>竟。于中後时。收大衣。 <lb ed="X" n="0119a22"/><lb ed="R039" n="0237a08"/>著七条。洗应量器。复洗足者。<persName>佛</persName>行足不履地。示同 <lb ed="X" n="0119a23"/><lb ed="R039" n="0237a09"/>凡情。为後人轨则。敷座而坐者。如常敷座。结跏趺 <lb ed="X" n="0119a24"/><lb ed="R039" n="0237a10"/>坐。</p><p xml:id="pX25p0119a2402" cb:place="inline">然诸经发起。各有缘由。此经以乞食因缘发起 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0119b" n="0119b"/> <lb ed="X" n="0119b01"/><lb ed="R039" n="0237a11"/>者。要显<persName>世尊</persName>不住相行乞。令彼不住相佈施。若非 <lb ed="X" n="0119b02"/><lb ed="R039" n="0237a12"/>般若大用现前。何能动而常静。静不離动。无知而 <lb ed="X" n="0119b03"/><lb ed="R039" n="0237a13"/>无所不知。无为而无所不为。知即无知。为即无为。 <lb ed="X" n="0119b04"/><lb ed="R039" n="0237a14"/>人天大众。孰能会之。序分竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0119b05"/><lb ed="R039" n="0237a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0119b0501">时。长老须菩提在大众中即从座起。偏袒右肩。右膝 <lb ed="X" n="0119b06"/><lb ed="R039" n="0237a16"/>著地。合掌恭敬而白<persName>佛</persName>言。稀有。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>善护念诸 <lb ed="X" n="0119b07"/><lb ed="R039" n="0237a17"/>菩萨。善付嘱诸菩萨。<persName>世尊</persName>。善男子･善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0119b08"/><lb ed="R039" n="0237a18"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。<persName>佛</persName>言。善 <lb ed="X" n="0119b09"/><lb ed="R039" n="0237b01"/>哉。善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付 <lb ed="X" n="0119b10"/><lb ed="R039" n="0237b02"/>嘱诸菩萨。汝今谛听。当为汝说。善男子･善女人。发阿 <lb ed="X" n="0119b11"/><lb ed="R039" n="0237b03"/>耨多罗三藐三菩提心。应如是住。如是降伏其心。唯 <lb ed="X" n="0119b12"/><lb ed="R039" n="0237b04"/>然。<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0119b13"/><lb ed="R039" n="0237b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0119b1301">此正宗分中。空生发问之文。时者。敷座之时。德重 <lb ed="X" n="0119b14"/><lb ed="R039" n="0237b06"/>年高。故名长老。须菩提。此云空生。解空第一。般若 <lb ed="X" n="0119b15"/><lb ed="R039" n="0237b07"/>会中转教菩萨。故为当機而发起。即穷子喩。密遣 <lb ed="X" n="0119b16"/><lb ed="R039" n="0237b08"/>二人是也。</p><p xml:id="pX25p0119b1605" cb:place="inline">赞<persName>佛</persName>稀有者。言<persName>佛</persName>日用妙处。他人不知。 <lb ed="X" n="0119b17"/><lb ed="R039" n="0237b09"/>空生觑破。故云稀有。如涅槃会上。<persName>世尊</persName>拈花。迦葉 <lb ed="X" n="0119b18"/><lb ed="R039" n="0237b10"/>微笑。二人默识心通。如出一律。善者。能也。护念者。 <lb ed="X" n="0119b19"/><lb ed="R039" n="0237b11"/>爱护注念也。付嘱者。交付嘱讬也。具云菩提萨埵。 <lb ed="X" n="0119b20"/><lb ed="R039" n="0237b12"/>此云觉有情。护念。与智慧力。令上求<persName>佛</persName>果。付嘱。与 <lb ed="X" n="0119b21"/><lb ed="R039" n="0237b13"/>教化力。令下化众生。</p><p xml:id="pX25p0119b2109" cb:place="inline">阿耨多罗。此云无上。三藐。此 <lb ed="X" n="0119b22"/><lb ed="R039" n="0237b14"/>云正等。三菩提。此云正觉。空生意谓。未发大心。妄 <lb ed="X" n="0119b23"/><lb ed="R039" n="0237b15"/>有所住。不能降伏其心。既发大心。云何护念。令其 <lb ed="X" n="0119b24"/><lb ed="R039" n="0237b16"/>安住。不堕偏邪。云何付嘱。令其降伏。不落凡情。<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0119c" n="0119c"/> <lb ed="X" n="0119c01"/><lb ed="R039" n="0237b17"/>赞善哉善哉者。重言空生所赞之善。如汝所说者。 <lb ed="X" n="0119c02"/><lb ed="R039" n="0237b18"/>称其当理。<persName>如来</persName>果能护念付嘱诸菩萨。真实不虚。 <lb ed="X" n="0119c03"/><lb ed="R039" n="0238a01"/>汝今谛实而听。吾当委细而说。莊子云。无听之于 <lb ed="X" n="0119c04"/><lb ed="R039" n="0238a02"/>耳。而听之以心。心也者。虚而待物者也。</p><p xml:id="pX25p0119c0416" cb:place="inline">先总答大 <lb ed="X" n="0119c05"/><lb ed="R039" n="0238a03"/>義。既发上求下化之心。我当护念。应如是正觉安 <lb ed="X" n="0119c06"/><lb ed="R039" n="0238a04"/>住。我当付嘱。应如是正等降伏其心。又云。如是者。 <lb ed="X" n="0119c07"/><lb ed="R039" n="0238a05"/>总指依菩提心安住。依菩提心降伏。即文殊白槌 <lb ed="X" n="0119c08"/><lb ed="R039" n="0238a06"/>云。谛观法王法。法王法如是。亦不异此。</p><p xml:id="pX25p0119c0816" cb:place="inline">唯然者。敬 <lb ed="X" n="0119c09"/><lb ed="R039" n="0238a07"/>对之辞。即曾子曰。唯。言应之速。而无疑也。若论空 <lb ed="X" n="0119c10"/><lb ed="R039" n="0238a08"/>生本地风光。如良马见鞭。追风千里。不劳<persName>世尊</persName>重 <lb ed="X" n="0119c11"/><lb ed="R039" n="0238a09"/>重启齿。但为众中不了。俯就群機。故云愿乐欲闻。 <lb ed="X" n="0119c12"/><lb ed="R039" n="0238a10"/>安住降心深奥之法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0119c13"/><lb ed="R039" n="0238a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0119c1301"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨应如是降伏其心。所有 <lb ed="X" n="0119c14"/><lb ed="R039" n="0238a12"/>一切众生之类。若卵生･若胎生･若湿生･若化生。若有 <lb ed="X" n="0119c15"/><lb ed="R039" n="0238a13"/>色･若无色。若有想･若无想･若非有想非无想。我皆令 <lb ed="X" n="0119c16"/><lb ed="R039" n="0238a14"/>入无馀涅槃而灭度之。如是灭度无量无数无边众 <lb ed="X" n="0119c17"/><lb ed="R039" n="0238a15"/>生。实无众生得灭度者。何以故。须菩提。若菩萨有我 <lb ed="X" n="0119c18"/><lb ed="R039" n="0238a16"/>相･人相･众生相･寿者相。即非菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0119c19"/><lb ed="R039" n="0238a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0119c1901">此总答降伏之文。正显<persName>世尊</persName>付嘱意。然度生无我。 <lb ed="X" n="0119c20"/><lb ed="R039" n="0238a18"/>即是降心。捨生调心。是小乘法。实假众生以自度。 <lb ed="X" n="0119c21"/><lb ed="R039" n="0238b01"/>故问降心。而教以度生之法也。智者大师云。降心 <lb ed="X" n="0119c22"/><lb ed="R039" n="0238b02"/>约愿。安住约行。菩萨发心。先愿後行。故先总答降 <lb ed="X" n="0119c23"/><lb ed="R039" n="0238b03"/>伏。次答无住。无著云。此文为发心住。若发心。即愿 <lb ed="X" n="0119c24"/><lb ed="R039" n="0238b04"/>也。先牒问辞标起云。应如是正等降伏其心。</p><p xml:id="pX25p0119c2418" cb:place="inline">所有 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0120a" n="0120a"/> <lb ed="X" n="0120a01"/><lb ed="R039" n="0238b05"/>一切众生之类。总指所化之众。卵生。鱼鸟龟蛇。胎 <lb ed="X" n="0120a02"/><lb ed="R039" n="0238b06"/>生。人畜龙仙。湿生。含蠢蠕动。化生。转蜕飞行。有色。 <lb ed="X" n="0120a03"/><lb ed="R039" n="0238b07"/>即四禅。无色。即四空。有想。即空识二处。无想。即无 <lb ed="X" n="0120a04"/><lb ed="R039" n="0238b08"/>所有处。非有想非无想。即非想非非想处。如上所 <lb ed="X" n="0120a05"/><lb ed="R039" n="0238b09"/>有无边众生。菩萨发愿。一一度尽。不欲令得人天 <lb ed="X" n="0120a06"/><lb ed="R039" n="0238b10"/>有漏。小果声闻。皆令得入无馀涅槃而灭度之。无 <lb ed="X" n="0120a07"/><lb ed="R039" n="0238b11"/>馀者。五住究尽。二死永忘。涅槃。此云灭度。灭尽诸 <lb ed="X" n="0120a08"/><lb ed="R039" n="0238b12"/>苦。度生死海。涅槃灭度。华梵兼擧之辞。</p><p xml:id="pX25p0120a0816" cb:place="inline">然虽度尽 <lb ed="X" n="0120a09"/><lb ed="R039" n="0238b13"/>无量众生。不见有一众生得灭度者。以一切众生 <lb ed="X" n="0120a10"/><lb ed="R039" n="0238b14"/>即寂灭相。不复更灭。净名云。弥勒如。众生如。一如 <lb ed="X" n="0120a11"/><lb ed="R039" n="0238b15"/>无二如。弥勒得灭度。一切众生亦得灭度。以生<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0120a12"/><lb ed="R039" n="0238b16"/>体同故。征云。菩萨度生。应见所化之機。革凡成圣。 <lb ed="X" n="0120a13"/><lb ed="R039" n="0238b17"/>若云无生可度。则无能度之人。释云。若见有所度 <lb ed="X" n="0120a14"/><lb ed="R039" n="0238b18"/>之众生。能度之菩萨。即有我人众生寿者。则不名 <lb ed="X" n="0120a15"/><lb ed="R039" n="0239a01"/>为发心菩萨。是凡夫矣。我相者。于五蕴中计我。人 <lb ed="X" n="0120a16"/><lb ed="R039" n="0239a02"/>相者。计我趋于馀趣为人。众生相者。计五蕴和合 <lb ed="X" n="0120a17"/><lb ed="R039" n="0239a03"/>而生。寿者相。计我受一期长短果报。不出自他憎 <lb ed="X" n="0120a18"/><lb ed="R039" n="0239a04"/>爱四字。圆觉云。菩萨众生。皆为幻化。幻化灭故。无 <lb ed="X" n="0120a19"/><lb ed="R039" n="0239a05"/>取证者。又云。生死涅槃。犹如作梦。安有能化之菩 <lb ed="X" n="0120a20"/><lb ed="R039" n="0239a06"/>萨。所化之众生。脱生死。证涅槃也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0120a21"/><lb ed="R039" n="0239a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0120a2101">复次。须菩提。菩萨于法。应无所住。行于佈施。所谓不 <lb ed="X" n="0120a22"/><lb ed="R039" n="0239a08"/>住色佈施。不住声香味触法佈施。须菩提。菩萨应如 <lb ed="X" n="0120a23"/><lb ed="R039" n="0239a09"/>是佈施。不住于相。何以故。若菩萨不住相佈施。其福 <lb ed="X" n="0120a24"/><lb ed="R039" n="0239a10"/>德不可思量。须菩提。于意云何。东方虚空可思量不。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0120b" n="0120b"/> <lb ed="X" n="0120b01"/><lb ed="R039" n="0239a11"/>不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。南西北方四维上下虚空可思量 <lb ed="X" n="0120b02"/><lb ed="R039" n="0239a12"/>不。不也。<persName>世尊</persName>。须菩提。菩萨无住相佈施。福德亦复如 <lb ed="X" n="0120b03"/><lb ed="R039" n="0239a13"/>是不可思量。须菩提。菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0120b04"/><lb ed="R039" n="0239a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0120b0401">此总答应住之文。以显<persName>世尊</persName>护念意。然佈施不住 <lb ed="X" n="0120b05"/><lb ed="R039" n="0239a15"/>相。即是安住。若废事求理。如捨像求镜。实假佈施 <lb ed="X" n="0120b06"/><lb ed="R039" n="0239a16"/>以安住。故问应住。而教以佈施之法也。初总标。菩 <lb ed="X" n="0120b07"/><lb ed="R039" n="0239a17"/>萨于法。应无所住。行于佈施。法者。即六尘根身器 <lb ed="X" n="0120b08"/><lb ed="R039" n="0239a18"/>界。及出世间四谛。十二因缘。六度万行。菩提涅槃 <lb ed="X" n="0120b09"/><lb ed="R039" n="0239b01"/>等一切诸法。应无所住。理也。行于佈施。事也。无住 <lb ed="X" n="0120b10"/><lb ed="R039" n="0239b02"/>行施。即理而事。行施无住。即事而理。理事不二。心 <lb ed="X" n="0120b11"/><lb ed="R039" n="0239b03"/>法双忘。然後为至也。</p><p xml:id="pX25p0120b1109" cb:place="inline">若论菩萨万行。廣博无涯。何 <lb ed="X" n="0120b12"/><lb ed="R039" n="0239b04"/>但云佈施。以万行不離六度。六度以檀波为总。檀 <lb ed="X" n="0120b13"/><lb ed="R039" n="0239b05"/>即资生施。戒･忍即无畏施。进･禅･慧即法施故。</p><p xml:id="pX25p0120b1318" cb:place="inline">或云。 <lb ed="X" n="0120b14"/><lb ed="R039" n="0239b06"/>六根不住六尘。即是佈施。此废事求理。如撥波求 <lb ed="X" n="0120b15"/><lb ed="R039" n="0239b07"/>水。或将四事六尘行施。以求世出世间果报。此迷 <lb ed="X" n="0120b16"/><lb ed="R039" n="0239b08"/>理逐事。如弃海认沤。殊不知正施四事六尘时。即 <lb ed="X" n="0120b17"/><lb ed="R039" n="0239b09"/>不住相。方为理事双彰。</p><p xml:id="pX25p0120b1710" cb:place="inline">下别释。所谓不住色等六 <lb ed="X" n="0120b18"/><lb ed="R039" n="0239b10"/>尘相佈施。廣则不住五阴。十二处。十八界。七大。四 <lb ed="X" n="0120b19"/><lb ed="R039" n="0239b11"/>谛。十二因缘。六度万行。菩提涅槃等佈施。结云。菩 <lb ed="X" n="0120b20"/><lb ed="R039" n="0239b12"/>萨应如是佈施。不住于相。虽今时门头。不捨一法。 <lb ed="X" n="0120b21"/><lb ed="R039" n="0239b13"/>然实际理地。不受一尘。终日为而无所为。终日作 <lb ed="X" n="0120b22"/><lb ed="R039" n="0239b14"/>而无所作也。</p><p xml:id="pX25p0120b2206" cb:place="inline">征云。菩萨行施。本为得福。今離相行 <lb ed="X" n="0120b23"/><lb ed="R039" n="0239b15"/>施。得何功德。释云。若菩萨能離相佈施。施契性空。 <lb ed="X" n="0120b24"/><lb ed="R039" n="0239b16"/>空性无边。福德无边。故云。其福德不可思量。</p><p xml:id="pX25p0120b2418" cb:place="inline">永嘉 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0120c" n="0120c"/> <lb ed="X" n="0120c01"/><lb ed="R039" n="0239b17"/>云。住相佈施生天福。犹如仰箭射虚空。势力尽。箭 <lb ed="X" n="0120c02"/><lb ed="R039" n="0239b18"/>还坠。招得来生不如意。争<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120001" n="0120001"/>是无为实相门。一超直 <lb ed="X" n="0120c03"/><lb ed="R039" n="0240a01"/>入<persName>如来</persName>地。然世间诸物。无以为譬。故擧廣大无涯。 <lb ed="X" n="0120c04"/><lb ed="R039" n="0240a02"/>不可思量。十方虚空。与空生问答。下乃合明。菩萨 <lb ed="X" n="0120c05"/><lb ed="R039" n="0240a03"/>无住相佈施。所有福德。亦如十方虚空。不可思量。 <lb ed="X" n="0120c06"/><lb ed="R039" n="0240a04"/>结劝云。菩萨但应无住行施所教而住。</p><p xml:id="pX25p0120c0616" cb:place="inline"><persName>世尊</persName>首答 <lb ed="X" n="0120c07"/><lb ed="R039" n="0240a05"/>不住相。後云如所教住者。所谓无住而住。住而不 <lb ed="X" n="0120c08"/><lb ed="R039" n="0240a06"/>住。肇云。人之所谓住。我则言其去。人之所谓去。我 <lb ed="X" n="0120c09"/><lb ed="R039" n="0240a07"/>则言其住。然则去住虽殊。其致一也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0120c10"/><lb ed="R039" n="0240a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0120c1001">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。不也。<persName>世尊</persName>。不 <lb ed="X" n="0120c11"/><lb ed="R039" n="0240a09"/>可以身相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身 <lb ed="X" n="0120c12"/><lb ed="R039" n="0240a10"/>相。<persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。若见诸相非相。 <lb ed="X" n="0120c13"/><lb ed="R039" n="0240a11"/>即见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0120c14"/><lb ed="R039" n="0240a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0120c1401">此别明应住之文。前云不住相佈施。恐空生未解。 <lb ed="X" n="0120c15"/><lb ed="R039" n="0240a13"/>故以<persName>如来</persName>果上身相而发明之。若以身相见<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0120c16"/><lb ed="R039" n="0240a14"/>则住相矣。中峰云。此破执相滞见虚妄情习。智者 <lb ed="X" n="0120c17"/><lb ed="R039" n="0240a15"/>云。安住。约实智道。降伏。约方便道。若论修行。先实 <lb ed="X" n="0120c18"/><lb ed="R039" n="0240a16"/>後权。故别答中先明安住。重请之後。别明降伏也。</p> <lb ed="X" n="0120c19"/><lb ed="R039" n="0240a17"/><p xml:id="pX25p0120c1901">初问。可以身相见<persName>如来</persName>不。身相者。应化也。如水中 <lb ed="X" n="0120c20"/><lb ed="R039" n="0240a18"/>月。<persName>如来</persName>者。法身也。如太虚空。若以身相。见<persName>如来</persName>。则 <lb ed="X" n="0120c21"/><lb ed="R039" n="0240b01"/>认妄为真。如演若达多。以镜照面。爱镜中头。眉目 <lb ed="X" n="0120c22"/><lb ed="R039" n="0240b02"/>可见。嗔责<anchor xml:id="nkr_note_add_0120c2201" n="0120c2201"/><anchor xml:id="beg0120c2201" n="0120c2201"/>己<anchor xml:id="end0120c2201"/>头。不见面目。无状狂走。空生悟得无 <lb ed="X" n="0120c23"/><lb ed="R039" n="0240b03"/>相法身。答云。不可以身相得见<persName>如来</persName>。有相之身。生 <lb ed="X" n="0120c24"/><lb ed="R039" n="0240b04"/>住异灭。去来坐卧。有作有为。无相法身。不堕诸数。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0121a" n="0121a"/> <lb ed="X" n="0121a01"/><lb ed="R039" n="0240b05"/>離能所相。孰可见之。起信云。以诸<persName>佛</persName>法身。无有彼 <lb ed="X" n="0121a02"/><lb ed="R039" n="0240b06"/>此色相迭相见故。</p><p xml:id="pX25p0121a0208" cb:place="inline">征云。闻名睹相。罪灭河沙。今不 <lb ed="X" n="0121a03"/><lb ed="R039" n="0240b07"/>可以相见。是何所以。释云。<persName>如来</persName>所说身相。如明镜 <lb ed="X" n="0121a04"/><lb ed="R039" n="0240b08"/>现像。来无所黏。过无踪迹。当体虚妄。故云。不可以 <lb ed="X" n="0121a05"/><lb ed="R039" n="0240b09"/>身相得见<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>与空生。扩而充之。不唯我<persName>佛</persName>身 <lb ed="X" n="0121a06"/><lb ed="R039" n="0240b10"/>相是妄。一切凡圣依正有为之相。尽是虚妄。从妄 <lb ed="X" n="0121a07"/><lb ed="R039" n="0240b11"/>见生。本无实体。起信云。一切诸法。唯依妄念而有 <lb ed="X" n="0121a08"/><lb ed="R039" n="0240b12"/>差别。若離心念。则无一切境界之相。犹恐離色观 <lb ed="X" n="0121a09"/><lb ed="R039" n="0240b13"/>空。别求无相法身。故云。若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0121a10"/><lb ed="R039" n="0240b14"/>但了妄无自性。全体即真。不唯应化是法身。即山 <lb ed="X" n="0121a11"/><lb ed="R039" n="0240b15"/>河大地。同转根本法轮。鳞甲羽毛。普现色身三昧。 <lb ed="X" n="0121a12"/><lb ed="R039" n="0240b16"/>花严云。若人欲识真空理。心内真如还遍外。情与 <lb ed="X" n="0121a13"/><lb ed="R039" n="0240b17"/>无情共一体。处处皆同真法界。楞严云。见与见缘 <lb ed="X" n="0121a14"/><lb ed="R039" n="0240b18"/>幷所想相。如虚空花。本无所有。此见及缘。原是菩 <lb ed="X" n="0121a15"/><lb ed="R039" n="0241a01"/>提妙净明体。上文破我相竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0121a16"/><lb ed="R039" n="0241a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0121a1601">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。 <lb ed="X" n="0121a17"/><lb ed="R039" n="0241a03"/>生实信不。<persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。<persName>如来</persName>灭後。後五百 <lb ed="X" n="0121a18"/><lb ed="R039" n="0241a04"/>岁。有持戒修福者。于此章句能生信心。以此为实。当 <lb ed="X" n="0121a19"/><lb ed="R039" n="0241a05"/>知是人不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0121a1901" n="0121a1901"/><anchor xml:id="beg0121a1901" n="0121a1901"/>已<anchor xml:id="end0121a1901"/>于无 <lb ed="X" n="0121a20"/><lb ed="R039" n="0241a06"/>量千万<persName>佛</persName>所种诸善根。闻是章句。乃至一念生净信 <lb ed="X" n="0121a21"/><lb ed="R039" n="0241a07"/>者。须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉见。是诸众生得如是无量福 <lb ed="X" n="0121a22"/><lb ed="R039" n="0241a08"/>德。何以故。是诸众生无复我相･人相･众生相･寿者相。 <lb ed="X" n="0121a23"/><lb ed="R039" n="0241a09"/>无法相。亦无非法相。何以故。是诸众生若心取相。即 <lb ed="X" n="0121a24"/><lb ed="R039" n="0241a10"/>为著我人众生寿者。若取法相。即著我人众生寿者。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0121b" n="0121b"/> <lb ed="X" n="0121b01"/><lb ed="R039" n="0241a11"/>何以故。若取非法相。即著我人众生寿者。是故不应 <lb ed="X" n="0121b02"/><lb ed="R039" n="0241a12"/>取法。不应取非法。以是義故。<persName>如来</persName>常说。汝等比丘。知 <lb ed="X" n="0121b03"/><lb ed="R039" n="0241a13"/>我说法。如筏喩者。法尙应捨。何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0121b04"/><lb ed="R039" n="0241a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0121b0401">此明能信不住相经福德智慧之文。前云。凡所有 <lb ed="X" n="0121b05"/><lb ed="R039" n="0241a15"/>相。皆是虚妄。若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>如是章句。 <lb ed="X" n="0121b06"/><lb ed="R039" n="0241a16"/>众生难信。故问颇有众生。得闻如是言说章句。生 <lb ed="X" n="0121b07"/><lb ed="R039" n="0241a17"/>实信不。颇。能也。名诠自性。句诠差别。章则解句。于 <lb ed="X" n="0121b08"/><lb ed="R039" n="0241a18"/>一切法。能信般若。是为实信。離般若外。皆非正信。</p> <lb ed="X" n="0121b09"/><lb ed="R039" n="0241b01"/><p xml:id="pX25p0121b0901"><persName>佛</persName>告空生。莫言不信。<persName>如来</persName>灭後。鬥诤坚固之时。有 <lb ed="X" n="0121b10"/><lb ed="R039" n="0241b02"/>持戒修福之人。能解非相见<persName>佛</persName>。不離自心。自心超 <lb ed="X" n="0121b11"/><lb ed="R039" n="0241b03"/>信。还信自心。故云能生信心。以此为实。持戒修福 <lb ed="X" n="0121b12"/><lb ed="R039" n="0241b04"/>者。要显五度之福。皆以般若而为其本。当知能生 <lb ed="X" n="0121b13"/><lb ed="R039" n="0241b05"/>信心之人。不但于少<persName>佛</persName>所。种诸善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0121b1301" n="0121b1301"/><anchor xml:id="beg0121b1301" n="0121b1301"/>已<anchor xml:id="end0121b1301"/>于过去无 <lb ed="X" n="0121b14"/><lb ed="R039" n="0241b06"/>量<persName>佛</persName>所。种诸善根。善根者。即般若种子。能生菩提 <lb ed="X" n="0121b15"/><lb ed="R039" n="0241b07"/>妙果。种者。植也。于诸<persName>佛</persName>所。发菩提心。</p><p xml:id="pX25p0121b1515" cb:place="inline">法花云。譬如 <lb ed="X" n="0121b16"/><lb ed="R039" n="0241b08"/>有人。至亲友家。以无價宝珠。繫其衣裡。其人醉卧。 <lb ed="X" n="0121b17"/><lb ed="R039" n="0241b09"/>都不觉知。起<anchor xml:id="nkr_note_add_0121b1701" n="0121b1701"/><anchor xml:id="beg0121b1701" n="0121b1701"/>已<anchor xml:id="end0121b1701"/>遊行。于後亲友。指示其珠。得大饶 <lb ed="X" n="0121b18"/><lb ed="R039" n="0241b10"/>富。繫珠者。缘因<persName>佛</persName>性也。示珠而得者。了因<persName>佛</persName>性也。 <lb ed="X" n="0121b19"/><lb ed="R039" n="0241b11"/>正因<persName>佛</persName>性。无论有<persName>佛</persName>无<persName>佛</persName>。闻法不闻法。本自具足。 <lb ed="X" n="0121b20"/><lb ed="R039" n="0241b12"/>若无缘了。终不能得。起信云。如木中火性。是火正 <lb ed="X" n="0121b21"/><lb ed="R039" n="0241b13"/>因。若无人知。不假钻研。火终不发。</p><p xml:id="pX25p0121b2114" cb:place="inline">下以劣况勝。闻 <lb ed="X" n="0121b22"/><lb ed="R039" n="0241b14"/>是章句。不但实信。乃至一念净信之人。唯<persName>佛</persName>智悉 <lb ed="X" n="0121b23"/><lb ed="R039" n="0241b15"/>知。<persName>佛</persName>眼悉见。是诸净信众生。得如是十方虚空不 <lb ed="X" n="0121b24"/><lb ed="R039" n="0241b16"/>可思量之福德。但言信。不言解行者。以信为道源 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0121c" n="0121c"/> <lb ed="X" n="0121c01"/><lb ed="R039" n="0241b17"/>功德母。长养一切诸善法。净者。远離我法二执。一 <lb ed="X" n="0121c02"/><lb ed="R039" n="0241b18"/>念者。显其时之甚促。如一葉落。天下秋。一尘起。大 <lb ed="X" n="0121c03"/><lb ed="R039" n="0242a01"/>地收。纵百千劫修行成道之事。皆不越此一念之 <lb ed="X" n="0121c04"/><lb ed="R039" n="0242a02"/>中。老子云。合抱之木。发于毫末。千里之行。始于足 <lb ed="X" n="0121c05"/><lb ed="R039" n="0242a03"/>下。</p><p xml:id="pX25p0121c0502" cb:place="inline">次明净信之智慧。征云。何故净信众生。得<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0121c06"/><lb ed="R039" n="0242a04"/>悉知悉见。释云。是诸众生。无复我相･人相･众生相･ <lb ed="X" n="0121c07"/><lb ed="R039" n="0242a05"/>寿者相。无法相･亦无非法相。四相解于前。执有布 <lb ed="X" n="0121c08"/><lb ed="R039" n="0242a06"/>施･持戒等心。名法相。执无施戒等心。名非法相。无 <lb ed="X" n="0121c09"/><lb ed="R039" n="0242a07"/>四相。则不住有。无法相。则不住空。无非法相。则不 <lb ed="X" n="0121c10"/><lb ed="R039" n="0242a08"/>住断灭。前四相。是我执。後二相。是法执。无四相。破 <lb ed="X" n="0121c11"/><lb ed="R039" n="0242a09"/>外道凡夫。无法相。破内凡声闻。无非法相。破增上 <lb ed="X" n="0121c12"/><lb ed="R039" n="0242a10"/>慢菩萨。離二执故。得<persName>佛</persName>悉知悉见。</p><p xml:id="pX25p0121c1214" cb:place="inline">征云。何故无我 <lb ed="X" n="0121c13"/><lb ed="R039" n="0242a11"/>相･法相。释云。若心取我相。即著四相。若取法相。亦 <lb ed="X" n="0121c14"/><lb ed="R039" n="0242a12"/>著四相。以法相中。虽无现行烦恼。尙有无明种子。 <lb ed="X" n="0121c15"/><lb ed="R039" n="0242a13"/>不出证悟了觉四字。征云。取法相。何故亦著四相。 <lb ed="X" n="0121c16"/><lb ed="R039" n="0242a14"/>释云。取非法相。亦著四相。何况取法相。以後释前 <lb ed="X" n="0121c17"/><lb ed="R039" n="0242a15"/>也。圆觉云。心如幻者。亦复远離。远離为幻。亦复远 <lb ed="X" n="0121c18"/><lb ed="R039" n="0242a16"/>離。離远離幻。亦复远離。得无所離。即除诸幻。是取 <lb ed="X" n="0121c19"/><lb ed="R039" n="0242a17"/>法･非法著相之故。不应取法。及非法相。以是不应 <lb ed="X" n="0121c20"/><lb ed="R039" n="0242a18"/>取法義故。<persName>如来</persName>恒常说言。知我说法。犹如筏喩。众 <lb ed="X" n="0121c21"/><lb ed="R039" n="0242b01"/>生执有如河。<persName>如来</persName>说空法如筏。二乘执空如河。如 <lb ed="X" n="0121c22"/><lb ed="R039" n="0242b02"/>来说不空法如筏。不过以言遣执。不应如言执義。 <lb ed="X" n="0121c23"/><lb ed="R039" n="0242b03"/>以此观之。无定相法。尙且应捨。何况报相滞见之 <lb ed="X" n="0121c24"/><lb ed="R039" n="0242b04"/>妄法。而不捨乎。圆觉云。修多罗教。如标月指。若复 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0122a" n="0122a"/> <lb ed="X" n="0122a01"/><lb ed="R039" n="0242b05"/>见月。了知所标毕竟非月。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0122a02"/><lb ed="R039" n="0242b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0122a0201">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0122a03"/><lb ed="R039" n="0242b07"/><persName>如来</persName>有所说法耶。须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有 <lb ed="X" n="0122a04"/><lb ed="R039" n="0242b08"/>定法名阿耨多罗三藐三菩提。亦无有定法。<persName>如来</persName>可 <lb ed="X" n="0122a05"/><lb ed="R039" n="0242b09"/>说。何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取･不可说･非法･非非 <lb ed="X" n="0122a06"/><lb ed="R039" n="0242b10"/>法。所以者何。一切贤圣。皆以无为法而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0122a07"/><lb ed="R039" n="0242b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0122a0701">此明不住法相之文。空生因闻<persName>佛</persName>非色相法尙应 <lb ed="X" n="0122a08"/><lb ed="R039" n="0242b12"/>捨。若<persName>佛</persName>与法。二俱无有。云何<persName>佛</persName>得菩提。现今说法。 <lb ed="X" n="0122a09"/><lb ed="R039" n="0242b13"/><persName>佛</persName>擧此二以问空生。空生能解<persName>佛</persName>義。答言。无有定 <lb ed="X" n="0122a10"/><lb ed="R039" n="0242b14"/>法。名大菩提。亦无定法可说。无定法可得者。定者。 <lb ed="X" n="0122a11"/><lb ed="R039" n="0242b15"/>实也。又一定也。但尽凡情。别无圣解。无有一法可 <lb ed="X" n="0122a12"/><lb ed="R039" n="0242b16"/>得。名大菩提。经云。无有少法可得。是名阿耨多罗 <lb ed="X" n="0122a13"/><lb ed="R039" n="0242b17"/>三藐三菩提。然不可以有取。不可以无取。经云。如 <lb ed="X" n="0122a14"/><lb ed="R039" n="0242b18"/>来所得阿耨多罗三藐三菩提。于是中无实无虚。</p> <lb ed="X" n="0122a15"/><lb ed="R039" n="0243a01"/><p xml:id="pX25p0122a1501">无定法可说者。<persName>世尊</persName>五时设化。如空拳诳小儿。无 <lb ed="X" n="0122a16"/><lb ed="R039" n="0243a02"/>有实法与人。况法无定相。如何言说。肇云。欲言其 <lb ed="X" n="0122a17"/><lb ed="R039" n="0243a03"/>有。无相无形。欲言其无。湛以之灵。圣智之用。未始 <lb ed="X" n="0122a18"/><lb ed="R039" n="0243a04"/>暂废。求之形相。未暂可得。楞严云。圆满菩提。归无 <lb ed="X" n="0122a19"/><lb ed="R039" n="0243a05"/>所得。但有言说。都无实義。</p><p xml:id="pX25p0122a1911" cb:place="inline">征云。何故无定法可得 <lb ed="X" n="0122a20"/><lb ed="R039" n="0243a06"/>可说。释云。<persName>如来</persName>所说法。非有非无。故不可取。不可 <lb ed="X" n="0122a21"/><lb ed="R039" n="0243a07"/>说也。非法者。非有法也。非非法者。非无法也。下总 <lb ed="X" n="0122a22"/><lb ed="R039" n="0243a08"/>征非法非非法。单释无定法可得。不但我<persName>佛</persName>如是。 <lb ed="X" n="0122a23"/><lb ed="R039" n="0243a09"/>一切四果三贤十圣。皆以无分别真如为法。而修 <lb ed="X" n="0122a24"/><lb ed="R039" n="0243a10"/>证自有差别。无为法。真谛理也。而有差别。俗谛用 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0122b" n="0122b"/> <lb ed="X" n="0122b01"/><lb ed="R039" n="0243a11"/>也。智者云。无为虽一。解有明昧浅深差别。肇云。如 <lb ed="X" n="0122b02"/><lb ed="R039" n="0243a12"/>人斩木。去尺无尺。去寸无寸。修短在于尺寸。不在 <lb ed="X" n="0122b03"/><lb ed="R039" n="0243a13"/>无也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0122b04"/><lb ed="R039" n="0243a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0122b0401">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝以用 <lb ed="X" n="0122b05"/><lb ed="R039" n="0243a15"/>佈施。是人所得福德。寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0122b06"/><lb ed="R039" n="0243a16"/>何以故。是福德即非福德性。是故<persName>如来</persName>说福德多。若 <lb ed="X" n="0122b07"/><lb ed="R039" n="0243a17"/>复有人。于此经中受持。乃至四句偈等。为他人说。其 <lb ed="X" n="0122b08"/><lb ed="R039" n="0243a18"/>福勝彼。何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗 <lb ed="X" n="0122b09"/><lb ed="R039" n="0243b01"/>三藐三菩提法。皆从此经出。须菩提。所谓<persName>佛</persName>･法者。即 <lb ed="X" n="0122b10"/><lb ed="R039" n="0243b02"/>非<persName>佛</persName>･法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0122b11"/><lb ed="R039" n="0243b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0122b1101">此挍量持经福德之文。空生<anchor xml:id="nkr_note_add_0122b1101" n="0122b1101"/><anchor xml:id="beg0122b1101" n="0122b1101"/>已<anchor xml:id="end0122b1101"/>悟无得无说之旨。 <lb ed="X" n="0122b12"/><lb ed="R039" n="0243b04"/>如何得福。初擧劣福以问。三千大千者。一四天下。 <lb ed="X" n="0122b13"/><lb ed="R039" n="0243b05"/>一须弥。一日月。欲色无色诸天。为一世界。数至一 <lb ed="X" n="0122b14"/><lb ed="R039" n="0243b06"/>千。为小千。一千小千为中千。一千中千为大千。总 <lb ed="X" n="0122b15"/><lb ed="R039" n="0243b07"/>别兼擧。故名三千大千。七宝者。金･银･琉璃･玻璃･真 <lb ed="X" n="0122b16"/><lb ed="R039" n="0243b08"/>珠･珊瑚･玛瑙。假若有人。将七宝充满大千世界布 <lb ed="X" n="0122b17"/><lb ed="R039" n="0243b09"/>施。得福多否。空生答言。甚多。若福德有实。则福不 <lb ed="X" n="0122b18"/><lb ed="R039" n="0243b10"/>多。以福德性空。是故说多。</p><p xml:id="pX25p0122b1811" cb:place="inline"><persName>佛</persName>与空生发明经福超 <lb ed="X" n="0122b19"/><lb ed="R039" n="0243b11"/>勝。若人于此无<persName>佛</persName>无法经中。受持乃至四句偈等。 <lb ed="X" n="0122b20"/><lb ed="R039" n="0243b12"/>如凡所有相。皆是虚妄。若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0122b21"/><lb ed="R039" n="0243b13"/>诠義究竟者。复为他人解脱。其福勝彼。下明超过 <lb ed="X" n="0122b22"/><lb ed="R039" n="0243b14"/>所以。一切诸<persName>佛</persName>。及菩提法。从此经出。一切诸<persName>佛</persName>者。 <lb ed="X" n="0122b23"/><lb ed="R039" n="0243b15"/>报化也。菩提者。法身也。持说能为报化生因。为法 <lb ed="X" n="0122b24"/><lb ed="R039" n="0243b16"/>身了因。既悟法身。则报化随之矣。如六祖闻客诵 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0122c" n="0122c"/> <lb ed="X" n="0122c01"/><lb ed="R039" n="0243b17"/>金刚经。应无所住而生其心。豁然大悟。舍利弗云。 <lb ed="X" n="0122c02"/><lb ed="R039" n="0243b18"/>从<persName>佛</persName>口生。从法化生。</p><p xml:id="pX25p0122c0209" cb:place="inline">前云无<persName>佛</persName>无法。今云<persName>佛</persName>法从 <lb ed="X" n="0122c03"/><lb ed="R039" n="0244a01"/>此经出。岂不自语相违。故云。所言<persName>佛</persName>法者。世俗谛 <lb ed="X" n="0122c04"/><lb ed="R039" n="0244a02"/>之言耳。第一義中。元无<persName>佛</persName>･法。故名即非<persName>佛</persName>･法。</p><p xml:id="pX25p0122c0418" cb:place="inline">净名 <lb ed="X" n="0122c05"/><lb ed="R039" n="0244a03"/>云。夫求法者。不著<persName>佛</persName>求。不著法求。不著僧求。当如 <lb ed="X" n="0122c06"/><lb ed="R039" n="0244a04"/>是求。赵州云。<persName>佛</persName>之一字。吾不喜闻。又云。记个元字 <lb ed="X" n="0122c07"/><lb ed="R039" n="0244a05"/>脚在心。入地狱如射箭。<persName>世尊</persName>说法。如盘走珠。如珠 <lb ed="X" n="0122c08"/><lb ed="R039" n="0244a06"/>走盘。令人拿捉不定。又云。祖师心印。状似铁牛之 <lb ed="X" n="0122c09"/><lb ed="R039" n="0244a07"/>機。去则印住。住则印破。使人立脚不牢。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0122c10"/><lb ed="R039" n="0244a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0122c1001">须菩提。于意云何。须陀洹能作是念。我得须陀洹果 <lb ed="X" n="0122c11"/><lb ed="R039" n="0244a09"/>不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。须陀洹名为入流。而 <lb ed="X" n="0122c12"/><lb ed="R039" n="0244a10"/>无所入。不入色声香味触法。是名须陀洹。须菩提。于 <lb ed="X" n="0122c13"/><lb ed="R039" n="0244a11"/>意云何。斯陀含能作是念。我得斯陀含果不。须菩提 <lb ed="X" n="0122c14"/><lb ed="R039" n="0244a12"/>言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。斯陀含名一往来。而实无往来。 <lb ed="X" n="0122c15"/><lb ed="R039" n="0244a13"/>是名斯陀含。须菩提。于意云何。阿那含能作是念。我 <lb ed="X" n="0122c16"/><lb ed="R039" n="0244a14"/>得阿那含果不。须菩提言。不也。<persName>世尊</persName>。何以故。阿那含 <lb ed="X" n="0122c17"/><lb ed="R039" n="0244a15"/>名为不来。而实无不来。是故名阿那含。须菩提。于意 <lb ed="X" n="0122c18"/><lb ed="R039" n="0244a16"/>云何。阿罗汉能作是念。我得阿罗汉道不。须菩提言。 <lb ed="X" n="0122c19"/><lb ed="R039" n="0244a17"/>不也。<persName>世尊</persName>。何以故。实无有法名阿罗汉。<persName>世尊</persName>。若阿罗 <lb ed="X" n="0122c20"/><lb ed="R039" n="0244a18"/>汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我人众生寿者。世 <lb ed="X" n="0122c21"/><lb ed="R039" n="0244b01"/>尊。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人中最为第一。是第一離欲 <lb ed="X" n="0122c22"/><lb ed="R039" n="0244b02"/>阿罗汉。我不作是念。我是離欲阿罗汉。<persName>世尊</persName>。我若作 <lb ed="X" n="0122c23"/><lb ed="R039" n="0244b03"/>是念。我得阿罗汉道。<persName>世尊</persName>则不说须菩提是乐阿兰 <lb ed="X" n="0122c24"/><lb ed="R039" n="0244b04"/>那行者。以须菩提实无所行。而名须菩提是乐阿兰 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0123a" n="0123a"/> <lb ed="X" n="0123a01"/><lb ed="R039" n="0244b05"/>那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123a02"/><lb ed="R039" n="0244b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0123a0201">此明四果不取之文。前云无有定法可得。云何声 <lb ed="X" n="0123a03"/><lb ed="R039" n="0244b07"/>闻各取自果。<anchor xml:id="nkr_note_add_0123a0301" n="0123a0301"/><anchor xml:id="beg0123a0301" n="0123a0301"/>已<anchor xml:id="end0123a0301"/>下皆发明一切贤圣。皆以无为法 <lb ed="X" n="0123a04"/><lb ed="R039" n="0244b08"/>而有差别。<persName>佛</persName>问空生。须陀洹能作是念。得初果不。 <lb ed="X" n="0123a05"/><lb ed="R039" n="0244b09"/>意谓若作念得初果。即著四相。空生答言。不作是 <lb ed="X" n="0123a06"/><lb ed="R039" n="0244b10"/>念。能得初果。下以名释義。须陀洹此云入流。断三 <lb ed="X" n="0123a07"/><lb ed="R039" n="0244b11"/>界八十八见惑。七往天上。七来人间。然<anchor xml:id="nkr_note_add_0123a0701" n="0123a0701"/><anchor xml:id="beg0123a0701" n="0123a0701"/>已<anchor xml:id="end0123a0701"/>入圣流。 <lb ed="X" n="0123a08"/><lb ed="R039" n="0244b12"/>名为入流。不是别有所入。但由不入六尘。是名入 <lb ed="X" n="0123a09"/><lb ed="R039" n="0244b13"/>流。若作是念。我得初果。即著四相。</p><p xml:id="pX25p0123a0914" cb:place="inline">复问。斯陀含能 <lb ed="X" n="0123a10"/><lb ed="R039" n="0244b14"/>作是念。得二果不。答言。不作是念。斯陀含此云一 <lb ed="X" n="0123a11"/><lb ed="R039" n="0244b15"/>往来。断欲界前六品思惑。一往天上。一来人间。得 <lb ed="X" n="0123a12"/><lb ed="R039" n="0244b16"/>阿罗汉。而实无往来之心。是名一往来。若作是念。 <lb ed="X" n="0123a13"/><lb ed="R039" n="0244b17"/>我得二果。即著四相。</p><p xml:id="pX25p0123a1309" cb:place="inline">复问。阿那含能作是念。得三 <lb ed="X" n="0123a14"/><lb ed="R039" n="0244b18"/>果不。答言。不作是念。阿那含此云不来。断欲界九 <lb ed="X" n="0123a15"/><lb ed="R039" n="0245a01"/>品思惑。一往天上。寄居五不还天。不来人间受生。 <lb ed="X" n="0123a16"/><lb ed="R039" n="0245a02"/>故名不来。而实无不来之心。若作是念。我得三果。 <lb ed="X" n="0123a17"/><lb ed="R039" n="0245a03"/>即著四相。</p><p xml:id="pX25p0123a1705" cb:place="inline">复问。阿罗汉能作是念。我得道不。以得 <lb ed="X" n="0123a18"/><lb ed="R039" n="0245a04"/>尽无生智。声闻道极。故以道为名。答言。不作是念。 <lb ed="X" n="0123a19"/><lb ed="R039" n="0245a05"/>阿罗汉此云无学。断尽三界九地。八十一品思惑。 <lb ed="X" n="0123a20"/><lb ed="R039" n="0245a06"/>究极真理。无法可学。名为无学。若作是念。得第四 <lb ed="X" n="0123a21"/><lb ed="R039" n="0245a07"/>果。即著四相。此四相。乃法执种子。</p><p xml:id="pX25p0123a2114" cb:place="inline">向下空生引<anchor xml:id="nkr_note_add_0123a2101" n="0123a2101"/><anchor xml:id="beg0123a2101" n="0123a2101"/>己<anchor xml:id="end0123a2101"/> <lb ed="X" n="0123a22"/><lb ed="R039" n="0245a08"/>所证。令人生信。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧。以为人中第 <lb ed="X" n="0123a23"/><lb ed="R039" n="0245a09"/>一。是離欲阿罗汉。无诤者。不恼众生。能令众生不 <lb ed="X" n="0123a24"/><lb ed="R039" n="0245a10"/>起烦恼。三昧。此云正定。得阿罗汉。離烦恼障。得无 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0123b" n="0123b"/> <lb ed="X" n="0123b01"/><lb ed="R039" n="0245a11"/>诤。離三昧障。三界烦恼。但有贪心。总名为欲。我不 <lb ed="X" n="0123b02"/><lb ed="R039" n="0245a12"/>作念。我是離欲阿罗汉。下反释。我若作念。我得離 <lb ed="X" n="0123b03"/><lb ed="R039" n="0245a13"/>欲阿罗汉。即著四相。<persName>佛</persName>则不说我是乐阿兰那行 <lb ed="X" n="0123b04"/><lb ed="R039" n="0245a14"/>之人。阿兰那。此云无诤。又云寂静。下顺释。以我不 <lb ed="X" n="0123b05"/><lb ed="R039" n="0245a15"/>作是念。<persName>世尊</persName>说我是乐阿兰那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123b06"/><lb ed="R039" n="0245a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0123b0601"><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法有 <lb ed="X" n="0123b07"/><lb ed="R039" n="0245a17"/>所得不。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。 <lb ed="X" n="0123b08"/><lb ed="R039" n="0245a18"/>须菩提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。不也。<persName>世尊</persName>。何以 <lb ed="X" n="0123b09"/><lb ed="R039" n="0245b01"/>故。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。是故须菩提。诸 <lb ed="X" n="0123b10"/><lb ed="R039" n="0245b02"/>菩萨摩诃萨应如是生淸净心。不应住色生心。不应 <lb ed="X" n="0123b11"/><lb ed="R039" n="0245b03"/>住声香味触法生心。应无所住而生其心。须菩提。譬 <lb ed="X" n="0123b12"/><lb ed="R039" n="0245b04"/>如有人。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是身为大不。须菩 <lb ed="X" n="0123b13"/><lb ed="R039" n="0245b05"/>提言。甚大。<persName>世尊</persName>。何以故。<persName>佛</persName>说非身。是名大身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0123b14"/><lb ed="R039" n="0245b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0123b1401">此明菩萨不取。及小结无定法可得之文。前云四 <lb ed="X" n="0123b15"/><lb ed="R039" n="0245b07"/>果不可取。释迦因中。为善慧童子。佈发掩泥。五华 <lb ed="X" n="0123b16"/><lb ed="R039" n="0245b08"/>供<persName>佛</persName>。悟无生忍。受燃灯记。岂无所得。故<persName>世尊</persName>问之。 <lb ed="X" n="0123b17"/><lb ed="R039" n="0245b09"/>空生答言。实无所得。燃灯所说。如长风之吹万窍。 <lb ed="X" n="0123b18"/><lb ed="R039" n="0245b10"/>有窍则鸣。无窍则寂。善慧彼时。悟无生忍。境空心 <lb ed="X" n="0123b19"/><lb ed="R039" n="0245b11"/>寂。果记菩提。寂灭性中。了无所得。</p><p xml:id="pX25p0123b1914" cb:place="inline">二祖见达摩。问 <lb ed="X" n="0123b20"/><lb ed="R039" n="0245b12"/>云。乞师安心。磨言。将心来与汝安。二祖云。觅心了 <lb ed="X" n="0123b21"/><lb ed="R039" n="0245b13"/>不可得。磨言。与汝安心竟。</p><p xml:id="pX25p0123b2111" cb:place="inline">又恐空生作念。释迦虽 <lb ed="X" n="0123b22"/><lb ed="R039" n="0245b14"/>无所得。菩萨岂非莊严<persName>佛</persName>土。故问之。答云。实无莊 <lb ed="X" n="0123b23"/><lb ed="R039" n="0245b15"/>严。所言莊严<persName>佛</persName>土者。今时门头耳。实际理地。即非 <lb ed="X" n="0123b24"/><lb ed="R039" n="0245b16"/>莊严。净名云。欲得净土。当净其心。随其心净。即<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0123c" n="0123c"/> <lb ed="X" n="0123c01"/><lb ed="R039" n="0245b17"/>土净。是名莊严者。无为无所不为。无作无所不作。 <lb ed="X" n="0123c02"/><lb ed="R039" n="0245b18"/>玄谈云。观空。则万行沸腾。</p><p xml:id="pX25p0123c0211" cb:place="inline">下小结无得之文。是菩 <lb ed="X" n="0123c03"/><lb ed="R039" n="0246a01"/>萨无土可严之故。应如是不住相生淸净心。若住 <lb ed="X" n="0123c04"/><lb ed="R039" n="0246a02"/>相生心。触处皆妄。寂然不动。感而遂通。殊途同归。 <lb ed="X" n="0123c05"/><lb ed="R039" n="0246a03"/>何思何虑。不应住六尘生心者。境由心现。心逐境 <lb ed="X" n="0123c06"/><lb ed="R039" n="0246a04"/>生。心境交加。以物交物。则引之而<anchor xml:id="nkr_note_add_0123c0601" n="0123c0601"/><anchor xml:id="beg0123c0601" n="0123c0601"/>已<anchor xml:id="end0123c0601"/>矣。</p><p xml:id="pX25p0123c0616" cb:place="inline">楞严云。自 <lb ed="X" n="0123c07"/><lb ed="R039" n="0246a05"/>心取自心。非幻成幻法。若了心外无法。法外无心。 <lb ed="X" n="0123c08"/><lb ed="R039" n="0246a06"/>则根根尘尘。咸是菩提妙净明体。楞严云。不取无 <lb ed="X" n="0123c09"/><lb ed="R039" n="0246a07"/>非幻。非幻尙不生。幻法云何立。</p><p xml:id="pX25p0123c0913" cb:place="inline">上言心境不二。体 <lb ed="X" n="0123c10"/><lb ed="R039" n="0246a08"/>用一如。犹恐空生捨用求体。離境觅心。堕于偏小。 <lb ed="X" n="0123c11"/><lb ed="R039" n="0246a09"/>永嘉云。厌有著空病亦然。犹如避溺而投火。故云。 <lb ed="X" n="0123c12"/><lb ed="R039" n="0246a10"/>应无所住而生其心。无住。体也。生心。用也。无住生 <lb ed="X" n="0123c13"/><lb ed="R039" n="0246a11"/>心。即体而用。生心无住。即用而体。如明镜当台。妍 <lb ed="X" n="0123c14"/><lb ed="R039" n="0246a12"/>则现<anchor xml:id="nkr_note_add_0123c1401" n="0123c1401"/><anchor xml:id="beg0123c1401" n="0123c1401"/>妍<anchor xml:id="end0123c1401"/>。醜则现醜。了无踪迹。</p><p xml:id="pX25p0123c1412" cb:place="inline">师祖问南泉云。摩尼 <lb ed="X" n="0123c15"/><lb ed="R039" n="0246a13"/>珠人不识。<persName>如来</persName>藏裡亲收得。如何是藏。答云。王老 <lb ed="X" n="0123c16"/><lb ed="R039" n="0246a14"/>师与汝往来者是。又问。不往来者。答曰。亦是藏。复 <lb ed="X" n="0123c17"/><lb ed="R039" n="0246a15"/>问。如何是珠。南泉唤师祖。祖应诺。南泉云。去汝不 <lb ed="X" n="0123c18"/><lb ed="R039" n="0246a16"/>会我语。颂云。往来不往来。只这皆是藏。唤应不唤 <lb ed="X" n="0123c19"/><lb ed="R039" n="0246a17"/>应。只这皆是珠。前不住相佈施文毕。以果上应化 <lb ed="X" n="0123c20"/><lb ed="R039" n="0246a18"/>身相发明。今无有定法得菩提文毕。以果上报身 <lb ed="X" n="0123c21"/><lb ed="R039" n="0246b01"/>相发明。初问。报身<persName>佛</persName>相。如<name role="" type="person">须弥山</name>王。可为大不。答 <lb ed="X" n="0123c22"/><lb ed="R039" n="0246b02"/>言。甚大。须弥。此云妙高。四宝所成曰妙。超出群峰 <lb ed="X" n="0123c23"/><lb ed="R039" n="0246b03"/>曰高。</p><p xml:id="pX25p0123c2303" cb:place="inline">下明大之所以。<persName>佛</persName>说非身者。本性空故。是名 <lb ed="X" n="0123c24"/><lb ed="R039" n="0246b04"/>大身者。即第一義故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0124a" n="0124a"/> <lb ed="X" n="0124a01"/><lb ed="R039" n="0246b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0124a0101">须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河。于意云 <lb ed="X" n="0124a02"/><lb ed="R039" n="0246b06"/>何。是诸恒河沙寧为多不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。但诸 <lb ed="X" n="0124a03"/><lb ed="R039" n="0246b07"/>恒河尙多无数。何况其沙。须菩提。我今实言告汝。若 <lb ed="X" n="0124a04"/><lb ed="R039" n="0246b08"/>有善男子･善女人。以七宝满尔所恒河沙数三千大 <lb ed="X" n="0124a05"/><lb ed="R039" n="0246b09"/>千世界。以用佈施。得福多否。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0124a06"/><lb ed="R039" n="0246b10"/>告须菩提。若善男子･善女人。于此经中。乃至受持四 <lb ed="X" n="0124a07"/><lb ed="R039" n="0246b11"/>句偈等。为他人说。而此福德勝前福德。复次。须菩提。 <lb ed="X" n="0124a08"/><lb ed="R039" n="0246b12"/>随说是经。乃至四句偈等。当知此处。一切世间･天･人･ <lb ed="X" n="0124a09"/><lb ed="R039" n="0246b13"/>阿修罗。皆<persName>应供</persName>养。如<persName>佛</persName>塔庙。何况有人尽能受持读 <lb ed="X" n="0124a10"/><lb ed="R039" n="0246b14"/>诵。须菩提。当知是人成就最上第一稀有之法。若是 <lb ed="X" n="0124a11"/><lb ed="R039" n="0246b15"/>经典所在之处。即为有<persName>佛</persName>。若尊重弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0124a12"/><lb ed="R039" n="0246b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0124a1201">此挍量持说福勝以显经勝之文。前无得无说文 <lb ed="X" n="0124a13"/><lb ed="R039" n="0246b17"/>毕。以七宝充满一大千世界佈施。不及持经之福。</p> <lb ed="X" n="0124a14"/><lb ed="R039" n="0246b18"/><p xml:id="pX25p0124a1401">此一切贤圣。皆以无为法而有差别文毕。以七宝 <lb ed="X" n="0124a15"/><lb ed="R039" n="0247a01"/>充满沙河中沙数大千世界佈施。不及持经之福。 <lb ed="X" n="0124a16"/><lb ed="R039" n="0247a02"/>由经義转深。挍量转勝。</p><p xml:id="pX25p0124a1610" cb:place="inline">初问。约多河以数沙。如恒 <lb ed="X" n="0124a17"/><lb ed="R039" n="0247a03"/>河中沙。尽作恒河。沙河中沙。是为多不。答言。甚多。 <lb ed="X" n="0124a18"/><lb ed="R039" n="0247a04"/>次问。约多河以彰施福。若人以七宝充满沙河中 <lb ed="X" n="0124a19"/><lb ed="R039" n="0247a05"/>沙数大千世界佈施。得福多否。答言。甚多。<persName>佛</persName>告空 <lb ed="X" n="0124a20"/><lb ed="R039" n="0247a06"/>生下。约多福以显经勝。若人受持此经一四句偈。 <lb ed="X" n="0124a21"/><lb ed="R039" n="0247a07"/>及为人说。其福勝彼。</p><p xml:id="pX25p0124a2109" cb:place="inline">中峰云。七宝佈施。不免生心 <lb ed="X" n="0124a22"/><lb ed="R039" n="0247a08"/>住相。受持般若。于心无所生。于相无所住。故福勝。 <lb ed="X" n="0124a23"/><lb ed="R039" n="0247a09"/>不但略持经人功德殊勝。略持经之处。一切天人 <lb ed="X" n="0124a24"/><lb ed="R039" n="0247a10"/>皆<persName>应供</persName>养。如<persName>佛</persName>塔庙。梵语窣堵波。此云方坟。塔者。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0124b" n="0124b"/> <lb ed="X" n="0124b01"/><lb ed="R039" n="0247a11"/>边国讹语。庙。貌也。安<persName>佛</persName>舍利名塔。安<persName>佛</persName>形像名庙。</p> <lb ed="X" n="0124b02"/><lb ed="R039" n="0247a12"/><p xml:id="pX25p0124b0201">何况有人下。言廣持经人之益。尽能受持。不止一 <lb ed="X" n="0124b03"/><lb ed="R039" n="0247a13"/>四句偈。当知是人成就最上第一稀有之法。言得 <lb ed="X" n="0124b04"/><lb ed="R039" n="0247a14"/>般若。成无上<persName>佛</persName>果菩提。</p><p xml:id="pX25p0124b0410" cb:place="inline">下明全经所在之处。具足 <lb ed="X" n="0124b05"/><lb ed="R039" n="0247a15"/>三宝。即为有<persName>佛</persName>者。经显法身。依法身有报化。前云。 <lb ed="X" n="0124b06"/><lb ed="R039" n="0247a16"/>一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗三藐三菩提法。皆从 <lb ed="X" n="0124b07"/><lb ed="R039" n="0247a17"/>此经出。若尊重弟子者。经显无为。依无为有三乘。 <lb ed="X" n="0124b08"/><lb ed="R039" n="0247a18"/>前云。一切贤圣。皆以无为法。而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0124b09"/><lb ed="R039" n="0247b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0124b0901">尔时。须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名此经。我等云何奉 <lb ed="X" n="0124b10"/><lb ed="R039" n="0247b02"/>持。<persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚般若波罗蜜。以是名 <lb ed="X" n="0124b11"/><lb ed="R039" n="0247b03"/>字。汝当奉持。所以者何。须菩提。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。即 <lb ed="X" n="0124b12"/><lb ed="R039" n="0247b04"/>非般若波罗蜜。是名般若波罗蜜。须菩提。于意云何。 <lb ed="X" n="0124b13"/><lb ed="R039" n="0247b05"/><persName>如来</persName>有所说法不。须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。 <lb ed="X" n="0124b14"/><lb ed="R039" n="0247b06"/>须菩提。于意云何。三千大千世界所有微尘是为多 <lb ed="X" n="0124b15"/><lb ed="R039" n="0247b07"/>不。须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。须菩提。诸微尘。<persName>如来</persName>说非微 <lb ed="X" n="0124b16"/><lb ed="R039" n="0247b08"/>尘。是名微尘。<persName>如来</persName>说。世界。非世界。是名世界。须菩提。 <lb ed="X" n="0124b17"/><lb ed="R039" n="0247b09"/>于意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName>不。不也。<persName>世尊</persName>。不可 <lb ed="X" n="0124b18"/><lb ed="R039" n="0247b10"/>以三十二相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>说。三十二相。即 <lb ed="X" n="0124b19"/><lb ed="R039" n="0247b11"/>是非相。是名三十二相。须菩提。若有善男子･善女人。 <lb ed="X" n="0124b20"/><lb ed="R039" n="0247b12"/>以恒河沙等身命佈施。若复有人。于此经中。乃至受 <lb ed="X" n="0124b21"/><lb ed="R039" n="0247b13"/>持四句偈等。为他人说。其福甚多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0124b22"/><lb ed="R039" n="0247b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0124b2201">此明无定法可说之文。空生既闻持经成就稀有 <lb ed="X" n="0124b23"/><lb ed="R039" n="0247b15"/>之法。故问此经何名。云何奉持。<persName>佛</persName>告以金刚般若 <lb ed="X" n="0124b24"/><lb ed="R039" n="0247b16"/>波罗蜜之名。以般若照破我法二执。了生死即涅 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0124c" n="0124c"/> <lb ed="X" n="0124c01"/><lb ed="R039" n="0247b17"/>槃。达烦恼即菩提。如度生无我。佈施不住相之意。 <lb ed="X" n="0124c02"/><lb ed="R039" n="0247b18"/>以其体坚。万物不能壞。书云。不曰坚乎。磨而不磷。 <lb ed="X" n="0124c03"/><lb ed="R039" n="0248a01"/>又云。仰之弥高。钻之弥坚。莊生云。大浸稽天而不 <lb ed="X" n="0124c04"/><lb ed="R039" n="0248a02"/>溺。大旱金石流。一山焦而不热。以其用利。故能壞 <lb ed="X" n="0124c05"/><lb ed="R039" n="0248a03"/>万物。书云。无意。无必。无固。无我。又云。剋<anchor xml:id="nkr_note_add_0124c0501" n="0124c0501"/><anchor xml:id="beg0124c0501" n="0124c0501"/>己<anchor xml:id="end0124c0501"/>复理。因 <lb ed="X" n="0124c06"/><lb ed="R039" n="0248a04"/>具坚利二義。故喩金刚。用不住相名字。奉持名中 <lb ed="X" n="0124c07"/><lb ed="R039" n="0248a05"/>之義。</p><p xml:id="pX25p0124c0703" cb:place="inline">征云。何故持名中義。释云。第一義中。无名字 <lb ed="X" n="0124c08"/><lb ed="R039" n="0248a06"/>故。即非般若。起信云。離言说相。離名字相。離心缘 <lb ed="X" n="0124c09"/><lb ed="R039" n="0248a07"/>相。老子云。道可道。非常道。名可名。非常名。无名。天 <lb ed="X" n="0124c10"/><lb ed="R039" n="0248a08"/>地之始。肇云。物无当名之实。名无得物之功。物无 <lb ed="X" n="0124c11"/><lb ed="R039" n="0248a09"/>当名之实。非物也。名无得物之功。非名也。名实无 <lb ed="X" n="0124c12"/><lb ed="R039" n="0248a10"/>当。万物安在。如兔角龟毛。皆名实无当者。是名般 <lb ed="X" n="0124c13"/><lb ed="R039" n="0248a11"/>若者。玄谈云。湛湛忘言。教海之波澜浩瀚。恐空生 <lb ed="X" n="0124c14"/><lb ed="R039" n="0248a12"/>未达般若性空。谓有言说。故问<persName>如来</persName>有所说法不。 <lb ed="X" n="0124c15"/><lb ed="R039" n="0248a13"/>空生既悟名即无名。便解说即无说。答言。<persName>如来</persName>无 <lb ed="X" n="0124c16"/><lb ed="R039" n="0248a14"/>所说。如洪钟待扣。大扣则大鸣。小扣则小鸣。不扣 <lb ed="X" n="0124c17"/><lb ed="R039" n="0248a15"/>则不鸣。当其扣时。元非有声。纵不扣时。未尝无声。 <lb ed="X" n="0124c18"/><lb ed="R039" n="0248a16"/>永嘉云。默时说。说时默。大施门开无壅塞。</p><p xml:id="pX25p0124c1817" cb:place="inline">向下将 <lb ed="X" n="0124c19"/><lb ed="R039" n="0248a17"/>前。挍量世界微尘。问空生云。多不。答言。甚多。<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0124c20"/><lb ed="R039" n="0248a18"/>既说即非般若。则非微尘。非世界。既说是名般若。 <lb ed="X" n="0124c21"/><lb ed="R039" n="0248b01"/>则是名微尘。是名世界。以一空一切空。一即一切 <lb ed="X" n="0124c22"/><lb ed="R039" n="0248b02"/>即。正显无有定法可说。憨大师云。此明刹刹尘尘。 <lb ed="X" n="0124c23"/><lb ed="R039" n="0248b03"/>皆是遮那妙体。与雪浪大师。若合符节。</p><p xml:id="pX25p0124c2316" cb:place="inline">前不住相 <lb ed="X" n="0124c24"/><lb ed="R039" n="0248b04"/>佈施。则以应身相明之。次无定法可得。则以报身 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0125a" n="0125a"/> <lb ed="X" n="0125a01"/><lb ed="R039" n="0248b05"/>相明之。今无定法可说。复以三十二相问之。答云。 <lb ed="X" n="0125a02"/><lb ed="R039" n="0248b06"/>既说非般若。非微尘。非世界。故云。即是非相。既说 <lb ed="X" n="0125a03"/><lb ed="R039" n="0248b07"/>是名般若。是名微尘。是名世界。故云。是名三十二 <lb ed="X" n="0125a04"/><lb ed="R039" n="0248b08"/>相。</p><p xml:id="pX25p0125a0402" cb:place="inline">下以内财挍量。倍显经勝。如释迦因中。捨身饲 <lb ed="X" n="0125a05"/><lb ed="R039" n="0248b09"/>虎。割肉代鸽。以至捨头目髓脑。法花云。观三千大 <lb ed="X" n="0125a06"/><lb ed="R039" n="0248b10"/>千世界。乃至无有如芥子许。非是菩萨捨身命处。 <lb ed="X" n="0125a07"/><lb ed="R039" n="0248b11"/>假若有人。以恒沙身命佈施。所得福德。不若持经 <lb ed="X" n="0125a08"/><lb ed="R039" n="0248b12"/>福勝。彼捨身命。乃是住相。成有漏因。持说此经。是 <lb ed="X" n="0125a09"/><lb ed="R039" n="0248b13"/>不住相。成<persName>佛</persName>正因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125a10"/><lb ed="R039" n="0248b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0125a1001">尔时。须菩提闻说是经。深解義趣。涕泪悲泣。而白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0125a11"/><lb ed="R039" n="0248b15"/>言。稀有。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。我从昔来所得慧 <lb ed="X" n="0125a12"/><lb ed="R039" n="0248b16"/>眼。未曾得闻如是之经。<persName>世尊</persName>。若复有人得闻是经。信 <lb ed="X" n="0125a13"/><lb ed="R039" n="0248b17"/>心淸净。即生实相。当知是人。成就第一稀有功德。世 <lb ed="X" n="0125a14"/><lb ed="R039" n="0248b18"/>尊。是实相者。即是非相。是故<persName>如来</persName>说名实相。<persName>世尊</persName>。我 <lb ed="X" n="0125a15"/><lb ed="R039" n="0249a01"/>今得闻如是经典。信解受持不足为难。若当来世。後 <lb ed="X" n="0125a16"/><lb ed="R039" n="0249a02"/>五百岁。其有众生。得闻是经。信解受持。是人即为第 <lb ed="X" n="0125a17"/><lb ed="R039" n="0249a03"/>一稀有。何以故。此人无我相･人相･众生相･寿者相。所 <lb ed="X" n="0125a18"/><lb ed="R039" n="0249a04"/>以者何。我相即是非相。人相･众生相･寿者相即是非 <lb ed="X" n="0125a19"/><lb ed="R039" n="0249a05"/>相。何以故。離一切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125a20"/><lb ed="R039" n="0249a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0125a2001">此空生因名解无说義之文。既闻<persName>佛</persName>说般若。即非 <lb ed="X" n="0125a21"/><lb ed="R039" n="0249a07"/>般若。故深解義趣。感<persName>佛</persName>深恩。涕泪悲泣。言大事<anchor xml:id="nkr_note_add_0125a2101" n="0125a2101"/><anchor xml:id="beg0125a2101" n="0125a2101"/>已<anchor xml:id="end0125a2101"/> <lb ed="X" n="0125a22"/><lb ed="R039" n="0249a08"/>明。亦如丧考妣。赞<persName>佛</persName>稀有者。前云稀有。虽见<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0125a23"/><lb ed="R039" n="0249a09"/>妙处。未闻其说。今蒙开演。故真稀有。下出稀有所 <lb ed="X" n="0125a24"/><lb ed="R039" n="0249a10"/>以。<persName>佛</persName>说即非般若。甚深经典。我等小乘。但離四相。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0125b" n="0125b"/> <lb ed="X" n="0125b01"/><lb ed="R039" n="0249a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0125b0101" n="0125b0101"/><anchor xml:id="beg0125b0101" n="0125b0101"/>已<anchor xml:id="end0125b0101"/>得人空。未離法相。不得法空。故未得闻是经。殊 <lb ed="X" n="0125b02"/><lb ed="R039" n="0249a12"/>不知<persName>佛</persName>以一音演说法。众生随类各得解。如花严 <lb ed="X" n="0125b03"/><lb ed="R039" n="0249a13"/>会上。二乘之人。有耳不闻圆顿教。即是此辈。盖法 <lb ed="X" n="0125b04"/><lb ed="R039" n="0249a14"/>无有差。機自异耳。书云。夫子之道。孰先传焉。孰後 <lb ed="X" n="0125b05"/><lb ed="R039" n="0249a15"/>倦焉。譬之草木。区<anchor xml:id="nkr_note_add_0125b0501" n="0125b0501"/><anchor xml:id="beg0125b0501" n="0125b0501"/>已<anchor xml:id="end0125b0501"/>别矣。有始有卒者。其唯圣人 <lb ed="X" n="0125b06"/><lb ed="R039" n="0249a16"/>乎。</p><p xml:id="pX25p0125b0602" cb:place="inline">假若有人。得闻此经。信心淸净。即生实相。纯真 <lb ed="X" n="0125b07"/><lb ed="R039" n="0249a17"/>无妄之谓信。自心起信。还信自心。信自心中。本无 <lb ed="X" n="0125b08"/><lb ed="R039" n="0249a18"/>我法。曰淸净。则契实相妙心。故云即生实相。实相 <lb ed="X" n="0125b09"/><lb ed="R039" n="0249b01"/>者。诸相无相。无相不相。诸相无相。不住生死。无相 <lb ed="X" n="0125b10"/><lb ed="R039" n="0249b02"/>不相。不住涅槃。非有非无。妙会中道。法花云。唯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0125b11"/><lb ed="R039" n="0249b03"/>与<persName>佛</persName>。乃能究尽诸法实相。论云。大乘因者。诸法实 <lb ed="X" n="0125b12"/><lb ed="R039" n="0249b04"/>相是。大乘果者。亦诸法实相是。又云。发心･毕竟二 <lb ed="X" n="0125b13"/><lb ed="R039" n="0249b05"/>不别。如是二心先心难。生实相是因。成就第一希 <lb ed="X" n="0125b14"/><lb ed="R039" n="0249b06"/>有功德是果。</p><p xml:id="pX25p0125b1406" cb:place="inline">上文既云。即非般若。何故又云。即生 <lb ed="X" n="0125b15"/><lb ed="R039" n="0249b07"/>实相。以金屑虽贵。落眼成尘。为離实相分别之心。 <lb ed="X" n="0125b16"/><lb ed="R039" n="0249b08"/>故云。即是非相。圆觉云。我皆令入究竟圆觉。于圆 <lb ed="X" n="0125b17"/><lb ed="R039" n="0249b09"/>觉中。无取证者。古人云。过得荆棘林。斫倒栴檀树。 <lb ed="X" n="0125b18"/><lb ed="R039" n="0249b10"/>是名实相者。不壞假名。而谈实相。</p><p xml:id="pX25p0125b1814" cb:place="inline">言我空生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0125b1801" n="0125b1801"/><anchor xml:id="beg0125b1801" n="0125b1801"/>已<anchor xml:id="end0125b1801"/>得 <lb ed="X" n="0125b19"/><lb ed="R039" n="0249b11"/>圣果。<persName>佛</persName>现在时。又非末法。闻此经典。能信自心。解 <lb ed="X" n="0125b20"/><lb ed="R039" n="0249b12"/>实相義。受持不失。不足为难。若未来世。又非正法。 <lb ed="X" n="0125b21"/><lb ed="R039" n="0249b13"/>设有众生。未得圣果。得闻是经。信解受持。是人即 <lb ed="X" n="0125b22"/><lb ed="R039" n="0249b14"/>为第一稀有。何故稀有。此信解人。无复四相。故为 <lb ed="X" n="0125b23"/><lb ed="R039" n="0249b15"/>稀有。</p><p xml:id="pX25p0125b2303" cb:place="inline">何故无四相。以四相即是妄相。故应離之。非 <lb ed="X" n="0125b24"/><lb ed="R039" n="0249b16"/>相者。妄相也。前云。凡所有相。皆是虚妄。何故要離 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0125c" n="0125c"/> <lb ed="X" n="0125c01"/><lb ed="R039" n="0249b17"/>四妄相。離一切妄相。即名诸<persName>佛</persName>。以生<persName>佛</persName>体同故。经 <lb ed="X" n="0125c02"/><lb ed="R039" n="0249b18"/>言。<persName>佛</persName>･心及众生。是三无差别。永嘉云。诸<persName>佛</persName>法身入 <lb ed="X" n="0125c03"/><lb ed="R039" n="0250a01"/>我性。我性同共<persName>如来</persName>合。前云。若见诸相非相。即见 <lb ed="X" n="0125c04"/><lb ed="R039" n="0250a02"/><persName>如来</persName>。圆觉云。知幻即離。不作方便。離幻即觉。亦无 <lb ed="X" n="0125c05"/><lb ed="R039" n="0250a03"/>渐次。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125c06"/><lb ed="R039" n="0250a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0125c0601"><persName>佛</persName>告须菩提。如是。如是。若复有人。得闻是经。不惊･不 <lb ed="X" n="0125c07"/><lb ed="R039" n="0250a05"/>怖･不畏。当知是人甚为稀有。何以故。须菩提。<persName>如来</persName>说。 <lb ed="X" n="0125c08"/><lb ed="R039" n="0250a06"/>第一波罗蜜。即非第一波罗蜜。是名第一波罗蜜。须 <lb ed="X" n="0125c09"/><lb ed="R039" n="0250a07"/>菩提。忍辱波罗蜜。<persName>如来</persName>说非忍辱波罗蜜。是名忍辱 <lb ed="X" n="0125c10"/><lb ed="R039" n="0250a08"/>波罗蜜。何以故。须菩提。如我昔为歌利王割截身体。 <lb ed="X" n="0125c11"/><lb ed="R039" n="0250a09"/>我于尔时。无我相･无人相･无众生相･无寿者相。何以 <lb ed="X" n="0125c12"/><lb ed="R039" n="0250a10"/>故。我于往昔节节肢解时。若有我相。人相･众生相･寿 <lb ed="X" n="0125c13"/><lb ed="R039" n="0250a11"/>者相。应生嗔恨。须菩提。又念过去于五百世作忍辱 <lb ed="X" n="0125c14"/><lb ed="R039" n="0250a12"/>仙人。于尔所世。无我相･无人相･无众生相･无寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0125c15"/><lb ed="R039" n="0250a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0125c1501">此明印赞推廣忍辱之文。上来空生呈解。故尔世 <lb ed="X" n="0125c16"/><lb ed="R039" n="0250a14"/>尊印赞如是如是者。重言所解之甚当也。下以劣 <lb ed="X" n="0125c17"/><lb ed="R039" n="0250a15"/>况勝。此经难信难解。非大乘根器。未免惊愕疑<g ref="#CB17199">惧</g> <lb ed="X" n="0125c18"/><lb ed="R039" n="0250a16"/>怖畏。若复有人闻说般若。心中不惊。闻说即非。心 <lb ed="X" n="0125c19"/><lb ed="R039" n="0250a17"/>亦不怖。闻说是名。心亦不畏。当知是人甚为稀有。 <lb ed="X" n="0125c20"/><lb ed="R039" n="0250a18"/>何况信心淸净。及信解受持者乎。下以法显人。如 <lb ed="X" n="0125c21"/><lb ed="R039" n="0250b01"/>来说第一波罗蜜者。以诸度中。般若为最。能解般 <lb ed="X" n="0125c22"/><lb ed="R039" n="0250b02"/>若。故人亦稀有。然般若即非般若。第一即非第一。 <lb ed="X" n="0125c23"/><lb ed="R039" n="0250b03"/>是名第一者。假言说故。</p><p xml:id="pX25p0125c2310" cb:place="inline">下推廣忍即非忍。安耐曰 <lb ed="X" n="0125c24"/><lb ed="R039" n="0250b04"/>忍。毁害曰辱。能忍诸辱。故名忍辱。若有能忍所忍。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0126a" n="0126a"/> <lb ed="X" n="0126a01"/><lb ed="R039" n="0250b05"/>则著四相。不名波罗蜜。不见有能忍所忍。远離四 <lb ed="X" n="0126a02"/><lb ed="R039" n="0250b06"/>相。故名波罗蜜。恐执情不了。故拂迹云。即非忍辱。 <lb ed="X" n="0126a03"/><lb ed="R039" n="0250b07"/>忍能所故。是名忍辱。假安立故。下引一生所成忍。 <lb ed="X" n="0126a04"/><lb ed="R039" n="0250b08"/>言我因中。修忍辱行。有歌利王。此云极恶。出猎疲 <lb ed="X" n="0126a05"/><lb ed="R039" n="0250b09"/>寝。宫人礼仙。王怒问仙。得四果不。皆答不得。割截 <lb ed="X" n="0126a06"/><lb ed="R039" n="0250b10"/>肢体。天怒雨石。王<g ref="#CB17199">惧</g>忏悔。仙本无嗔。王亦无害。仙 <lb ed="X" n="0126a07"/><lb ed="R039" n="0250b11"/>体如故。我于彼时。无有四相。下反释。我于昔时。若 <lb ed="X" n="0126a08"/><lb ed="R039" n="0250b12"/>有四相。即生嗔恨。嗔恨不生。故知无我。古人云。将 <lb ed="X" n="0126a09"/><lb ed="R039" n="0250b13"/>头临白刃。一似斩春风。老子云。善摄生者。兕无所 <lb ed="X" n="0126a10"/><lb ed="R039" n="0250b14"/>投其角。虎无所措其爪。兵无所容其刃。夫何故。以 <lb ed="X" n="0126a11"/><lb ed="R039" n="0250b15"/>其无死地。廣引过去五百生中。修忍辱行。远離四 <lb ed="X" n="0126a12"/><lb ed="R039" n="0250b16"/>相。因得般若之功力也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126a13"/><lb ed="R039" n="0250b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0126a1301">是故须菩提。菩萨应離一切相。发阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0126a14"/><lb ed="R039" n="0250b18"/>菩提心。不应住色生心。不应住声香味触法生心。应 <lb ed="X" n="0126a15"/><lb ed="R039" n="0251a01"/>生无所住心。若心有住。即为非住。是故<persName>佛</persName>说。菩萨心 <lb ed="X" n="0126a16"/><lb ed="R039" n="0251a02"/>不应住色佈施。须菩提。菩萨为利益一切众生故。应 <lb ed="X" n="0126a17"/><lb ed="R039" n="0251a03"/>如是佈施。<persName>如来</persName>说。一切诸相。即是非相。又说。一切众 <lb ed="X" n="0126a18"/><lb ed="R039" n="0251a04"/>生。即非众生。须菩提。<persName>如来</persName>是真语者･实语者･如语者･ <lb ed="X" n="0126a19"/><lb ed="R039" n="0251a05"/>不诳语者･不异语者。须菩提。<persName>如来</persName>所得法。此法无实 <lb ed="X" n="0126a20"/><lb ed="R039" n="0251a06"/>无虚。须菩提。若菩萨心住于法而行佈施。如人入暗。 <lb ed="X" n="0126a21"/><lb ed="R039" n="0251a07"/>则无所见。若菩萨心不住法而行佈施。如人有目。日 <lb ed="X" n="0126a22"/><lb ed="R039" n="0251a08"/>光明照。见种种色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126a23"/><lb ed="R039" n="0251a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0126a2301">此总结应住之文。是忍即非忍之故。菩萨应離一 <lb ed="X" n="0126a24"/><lb ed="R039" n="0251a10"/>切我法等相。发菩提心。前问云何应住。故结答云。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0126b" n="0126b"/> <lb ed="X" n="0126b01"/><lb ed="R039" n="0251a11"/>不应住六尘生心。则離一切相。应生无所住心。则 <lb ed="X" n="0126b02"/><lb ed="R039" n="0251a12"/>即一切法。无住生心。生心无住。则唯即与離。二无 <lb ed="X" n="0126b03"/><lb ed="R039" n="0251a13"/>所著。三祖云。莫逐有缘。莫住空忍。一种平怀。泯然 <lb ed="X" n="0126b04"/><lb ed="R039" n="0251a14"/>自尽。</p><p xml:id="pX25p0126b0403" cb:place="inline">下反显。若心有住。则是妄情。便著四相。故云 <lb ed="X" n="0126b05"/><lb ed="R039" n="0251a15"/>非住。非。即妄也。下照应前文。以不住色等生心。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0126b06"/><lb ed="R039" n="0251a16"/>说菩萨不应住色佈施。下明欲知度生无我。即布 <lb ed="X" n="0126b07"/><lb ed="R039" n="0251a17"/>施不住相。故云菩萨为利益一切众生故。应如是 <lb ed="X" n="0126b08"/><lb ed="R039" n="0251a18"/>不住相佈施。</p><p xml:id="pX25p0126b0806" cb:place="inline">下引证。<persName>如来</persName>常说一切诸相。即是非 <lb ed="X" n="0126b09"/><lb ed="R039" n="0251b01"/>相。即佈施不住相。又说一切众生。即非众生。即度 <lb ed="X" n="0126b10"/><lb ed="R039" n="0251b02"/>生无我。此二相为表裡。恐空生不信。故以五语诫 <lb ed="X" n="0126b11"/><lb ed="R039" n="0251b03"/>勉之。真而不妄。实而不虚。如则称理。不诳则无谄 <lb ed="X" n="0126b12"/><lb ed="R039" n="0251b04"/>曲。不妄始终一贯。以此五语。则所言者。当谛信而 <lb ed="X" n="0126b13"/><lb ed="R039" n="0251b05"/>无疑。</p><p xml:id="pX25p0126b1303" cb:place="inline">复以心中所得无实无虚。故称理而说。相即 <lb ed="X" n="0126b14"/><lb ed="R039" n="0251b06"/>非相。生即非生。法花云。<persName>如来</persName>如实知见三界之相。 <lb ed="X" n="0126b15"/><lb ed="R039" n="0251b07"/>非实非虚。非如非异。非实者。一空一切空。非虚者。 <lb ed="X" n="0126b16"/><lb ed="R039" n="0251b08"/>一即一切即。非如者。空而不空。非异者。有而不有。 <lb ed="X" n="0126b17"/><lb ed="R039" n="0251b09"/>前云。无有定法得菩提。无有定法可说。下喩明住 <lb ed="X" n="0126b18"/><lb ed="R039" n="0251b10"/>相不住相得失。先明住相之失。若菩萨心。住六尘 <lb ed="X" n="0126b19"/><lb ed="R039" n="0251b11"/>法行施。则著我相。如盲人入暗。无日光明。则无所 <lb ed="X" n="0126b20"/><lb ed="R039" n="0251b12"/>见。盲。喩无照理之智。暗中无日光明。喩无对治之 <lb ed="X" n="0126b21"/><lb ed="R039" n="0251b13"/>法。则不能见诸法实相。下明不住相之得。若菩萨 <lb ed="X" n="0126b22"/><lb ed="R039" n="0251b14"/>心。不住六尘佈施。如人有目。喩有照理之智。日光 <lb ed="X" n="0126b23"/><lb ed="R039" n="0251b15"/>明照。暗则消灭。喩得对治之法。见种种色者。则见 <lb ed="X" n="0126b24"/><lb ed="R039" n="0251b16"/>诸法实相也。上文破法相竟。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0126c" n="0126c"/> <lb ed="X" n="0126c01"/><lb ed="R039" n="0251b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0126c0101">须菩提。当来之世。若有善男子･善女人。能于此经受 <lb ed="X" n="0126c02"/><lb ed="R039" n="0251b18"/>持读诵。即为<persName>如来</persName>以<persName>佛</persName>智慧。悉知是人。悉见是人。皆 <lb ed="X" n="0126c03"/><lb ed="R039" n="0252a01"/>得成就无量无边功德。须菩提。若有善男子･善女人。 <lb ed="X" n="0126c04"/><lb ed="R039" n="0252a02"/>初日分以恒河沙等身佈施。中日分复以恒河沙等 <lb ed="X" n="0126c05"/><lb ed="R039" n="0252a03"/>身佈施。後日分亦以恒河沙等身佈施。如是无量百 <lb ed="X" n="0126c06"/><lb ed="R039" n="0252a04"/>千万亿劫以身佈施。若复有人。闻此经典。信心不逆。 <lb ed="X" n="0126c07"/><lb ed="R039" n="0252a05"/>其福勝彼。何况书写･受持･读诵･为人解说。须菩提。以 <lb ed="X" n="0126c08"/><lb ed="R039" n="0252a06"/>要言之。是经有不可思议･不可称量･无边功德。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0126c09"/><lb ed="R039" n="0252a07"/>为发大乘者说。为发最上乘者说。若有人能受持读 <lb ed="X" n="0126c10"/><lb ed="R039" n="0252a08"/>诵。廣为人说。<persName>如来</persName>悉知是人。悉见是人。皆得成就不 <lb ed="X" n="0126c11"/><lb ed="R039" n="0252a09"/>可量･不可称･无有边･不可思议功德。如是人等。即为 <lb ed="X" n="0126c12"/><lb ed="R039" n="0252a10"/>荷担<persName>如来</persName>阿耨多罗三藐三菩提。何以故。须菩提。若 <lb ed="X" n="0126c13"/><lb ed="R039" n="0252a11"/>乐小法者。著我见･人见･众生见･寿者见。则于此经。不 <lb ed="X" n="0126c14"/><lb ed="R039" n="0252a12"/>能听受读诵･为人解说。须菩提。在在处处。若有此经。 <lb ed="X" n="0126c15"/><lb ed="R039" n="0252a13"/>一切世间･天･人･阿修罗。所<persName>应供</persName>养。当知此处。则为是 <lb ed="X" n="0126c16"/><lb ed="R039" n="0252a14"/>塔。皆应恭敬。作礼围绕。以诸花香而散其处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0126c17"/><lb ed="R039" n="0252a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0126c1701">此明持经功德殊勝之文。先明得<persName>佛</persName>知见。其功德。 <lb ed="X" n="0126c18"/><lb ed="R039" n="0252a16"/>即前成就最上第一稀有之法。下挍量持经之福。 <lb ed="X" n="0126c19"/><lb ed="R039" n="0252a17"/>前二番约外财。第三番约内财。但言一河沙身命 <lb ed="X" n="0126c20"/><lb ed="R039" n="0252a18"/>佈施。今第四番。约多劫中日日三时。以河沙身命 <lb ed="X" n="0126c21"/><lb ed="R039" n="0252b01"/>佈施挍量。初日分。早晨也。中日分。日中也。後日分。 <lb ed="X" n="0126c22"/><lb ed="R039" n="0252b02"/>晚间也。身命之多。言事大。经劫之久。言日长。所得 <lb ed="X" n="0126c23"/><lb ed="R039" n="0252b03"/>福德。尙不及信经之福。何况及受持解说之功德。 <lb ed="X" n="0126c24"/><lb ed="R039" n="0252b04"/>下显法勝人尊。是经功德。不可思议者。言離相之 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0127a" n="0127a"/> <lb ed="X" n="0127a01"/><lb ed="R039" n="0252b05"/>法。如十方虚空不可以心思惟。以言议论也。不可 <lb ed="X" n="0127a02"/><lb ed="R039" n="0252b06"/>称量者。不可以言称谓。以意度量也。无边功德者。 <lb ed="X" n="0127a03"/><lb ed="R039" n="0252b07"/>以称性无涯。故功德亦无边也。</p><p xml:id="pX25p0127a0313" cb:place="inline"><persName>如来</persName>为发大乘人 <lb ed="X" n="0127a04"/><lb ed="R039" n="0252b08"/>说。则二乘不及。为发最上<persName>佛</persName>乘人说。则非三贤境 <lb ed="X" n="0127a05"/><lb ed="R039" n="0252b09"/>界。故能持说此经。唯<persName>佛</persName>知见是人。成就不可思议 <lb ed="X" n="0127a06"/><lb ed="R039" n="0252b10"/>功德。此人即为荷担<persName>佛</persName>果菩提。揹负曰荷。在肩曰 <lb ed="X" n="0127a07"/><lb ed="R039" n="0252b11"/>担。一切<persName>佛</persName>法从此经出。犹如重担。能发大心。则全 <lb ed="X" n="0127a08"/><lb ed="R039" n="0252b12"/>身担荷。偈云。空劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0127a0801" n="0127a0801"/><anchor xml:id="beg0127a0801" n="0127a0801"/>已<anchor xml:id="end0127a0801"/>前无影树。撑天柱地赤条条。 <lb ed="X" n="0127a09"/><lb ed="R039" n="0252b13"/>新州有个卖柴汉。收拾将来一担挑。征云。何故持 <lb ed="X" n="0127a10"/><lb ed="R039" n="0252b14"/>说此经。便为荷担菩提。释云。若乐小法之二乘。见 <lb ed="X" n="0127a11"/><lb ed="R039" n="0252b15"/>有理事修证。即著四见。不能于此经中受持解说。 <lb ed="X" n="0127a12"/><lb ed="R039" n="0252b16"/>四见者。即前四相。由著见故著相。相即见故。今乐 <lb ed="X" n="0127a13"/><lb ed="R039" n="0252b17"/>大法。无四见。故能荷担菩提。</p><p xml:id="pX25p0127a1312" cb:place="inline">下明处勝。以显人勝。 <lb ed="X" n="0127a14"/><lb ed="R039" n="0252b18"/>不拘天上人间。若有此经。天龙八部皆<persName>应供</persName>养。虽 <lb ed="X" n="0127a15"/><lb ed="R039" n="0253a01"/>无有塔。即为有塔。藏<persName>佛</persName>法身舍利。皆应作礼。散花 <lb ed="X" n="0127a16"/><lb ed="R039" n="0253a02"/>以为供养。</p><p xml:id="pX25p0127a1605" cb:place="inline">昔有一善书人。于虚空中写金刚经。樵 <lb ed="X" n="0127a17"/><lb ed="R039" n="0253a03"/>牧避雨。皆向其处。常闻天乐之声。後有梵僧过而 <lb ed="X" n="0127a18"/><lb ed="R039" n="0253a04"/>见之。谁人书金刚经于此。方知前人书经之验。空 <lb ed="X" n="0127a19"/><lb ed="R039" n="0253a05"/>中无迹。尙尔作乐供养。何况全经所在之处。而无 <lb ed="X" n="0127a20"/><lb ed="R039" n="0253a06"/>天龙供养乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127a21"/><lb ed="R039" n="0253a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0127a2101">复次。须菩提。善男子･善女人。受持读诵此经。若为人 <lb ed="X" n="0127a22"/><lb ed="R039" n="0253a08"/>轻贱。是人先世罪业。应堕恶道。以今世人轻贱故。先 <lb ed="X" n="0127a23"/><lb ed="R039" n="0253a09"/>世罪业则为消灭。当得阿耨多罗三藐三菩提。须菩 <lb ed="X" n="0127a24"/><lb ed="R039" n="0253a10"/>提。我念过去无量阿僧祇劫。于燃灯<persName>佛</persName>前。得値八百 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0127b" n="0127b"/> <lb ed="X" n="0127b01"/><lb ed="R039" n="0253a11"/>四千万亿那由他诸<persName>佛</persName>。悉皆供养承事。无空过者。若 <lb ed="X" n="0127b02"/><lb ed="R039" n="0253a12"/>复有人。于後末世。能受持读诵此经。所得功德。于我 <lb ed="X" n="0127b03"/><lb ed="R039" n="0253a13"/>所供养诸<persName>佛</persName>功德。百分不及一。千万亿分･乃至算数 <lb ed="X" n="0127b04"/><lb ed="R039" n="0253a14"/>譬喩所不能及。须菩提。若善男子･善女人。于後末世。 <lb ed="X" n="0127b05"/><lb ed="R039" n="0253a15"/>有受持读诵此经。所得功德。我若具说者。或有人闻。 <lb ed="X" n="0127b06"/><lb ed="R039" n="0253a16"/>心则狂乱。狐疑不信。须菩提。当知是经義不可思议。 <lb ed="X" n="0127b07"/><lb ed="R039" n="0253a17"/>果报亦不可思议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127b08"/><lb ed="R039" n="0253a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0127b0801">此明转重令轻之文。前云持说此经之人。成就不 <lb ed="X" n="0127b09"/><lb ed="R039" n="0253b01"/>可思议功德。则世人当恭敬供养。何故被人轻贱。 <lb ed="X" n="0127b10"/><lb ed="R039" n="0253b02"/>此人过去所造恶业。应堕三恶道中。以持说此经 <lb ed="X" n="0127b11"/><lb ed="R039" n="0253b03"/>故。转重罪令轻受。但招今世轻贱之报。则过去重 <lb ed="X" n="0127b12"/><lb ed="R039" n="0253b04"/>罪。尽皆消灭。当得<persName>佛</persName>果菩提。</p><p xml:id="pX25p0127b1212" cb:place="inline">下挍量持经功德。前 <lb ed="X" n="0127b13"/><lb ed="R039" n="0253b05"/>约外财内财佈施众生挍量。今约供养诸<persName>佛</persName>挍量。 <lb ed="X" n="0127b14"/><lb ed="R039" n="0253b06"/>我念燃灯<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0127b1401" n="0127b1401"/><anchor xml:id="beg0127b1401" n="0127b1401"/>已<anchor xml:id="end0127b1401"/>前。供养多<persName>佛</persName>之福。不及持经功德。 <lb ed="X" n="0127b15"/><lb ed="R039" n="0253b07"/>以有相无相差别故。百分不及一者。言供<persName>佛</persName>功德。 <lb ed="X" n="0127b16"/><lb ed="R039" n="0253b08"/>百分。不及持经之一分也。下明具闻生疑。狐疑不 <lb ed="X" n="0127b17"/><lb ed="R039" n="0253b09"/>信者。狐兽名。因多疑。故取喩之。疑则不信。信则不 <lb ed="X" n="0127b18"/><lb ed="R039" n="0253b10"/>疑也。下总结。当知是经義不可思议者。<persName>如来</persName>为发 <lb ed="X" n="0127b19"/><lb ed="R039" n="0253b11"/>大乘人说。为发最上<persName>佛</persName>乘人说故。果报亦不可思 <lb ed="X" n="0127b20"/><lb ed="R039" n="0253b12"/>议者。当得阿耨多罗三藐三菩提故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127b21"/><lb ed="R039" n="0253b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0127b2101">尔时。须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。善男子･善女人。发阿耨多 <lb ed="X" n="0127b22"/><lb ed="R039" n="0253b14"/>罗三藐三菩提心。云何应住。云何降伏其心。<persName>佛</persName>告须 <lb ed="X" n="0127b23"/><lb ed="R039" n="0253b15"/>菩提。善男子･善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心者。 <lb ed="X" n="0127b24"/><lb ed="R039" n="0253b16"/>当生如是心。我应灭度一切众生。灭度一切众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0127b2401" n="0127b2401"/><anchor xml:id="beg0127b2401" n="0127b2401"/>已<anchor xml:id="end0127b2401"/>。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0127c" n="0127c"/> <lb ed="X" n="0127c01"/><lb ed="R039" n="0253b17"/>而无有一众生实灭度者。何以故。须菩提。若菩萨有 <lb ed="X" n="0127c02"/><lb ed="R039" n="0253b18"/>我相･人<anchor xml:id="nkr_note_add_0127c0201" n="0127c0201"/><anchor xml:id="beg0127c0201" n="0127c0201"/>相<anchor xml:id="end0127c0201"/>･众生相･寿者相。即非菩萨。所以者何。须菩 <lb ed="X" n="0127c03"/><lb ed="R039" n="0254a01"/>提。实无有法发阿耨多罗三藐三菩提心者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127c04"/><lb ed="R039" n="0254a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0127c0401">此别明降伏之文。智者云。此文二周褈说。或为後 <lb ed="X" n="0127c05"/><lb ed="R039" n="0254a03"/>来。或为钝根。中峰云。空生复理最初之问。<persName>世尊</persName>亦 <lb ed="X" n="0127c06"/><lb ed="R039" n="0254a04"/>如前答。空生意谓应住<anchor xml:id="nkr_note_add_0127c0601" n="0127c0601"/><anchor xml:id="beg0127c0601" n="0127c0601"/>已<anchor xml:id="end0127c0601"/>明。别有降心之法。故重 <lb ed="X" n="0127c07"/><lb ed="R039" n="0254a05"/>问发菩提心。云何应住降伏。<persName>佛</persName>亦知空生意。将前 <lb ed="X" n="0127c08"/><lb ed="R039" n="0254a06"/>总答降伏之文。而发明之。不过换汤不<anchor xml:id="nkr_note_add_0127c0801" n="0127c0801"/><anchor xml:id="beg0127c0801" n="0127c0801"/>换<anchor xml:id="end0127c0801"/>药耳。何 <lb ed="X" n="0127c09"/><lb ed="R039" n="0254a07"/>者。佈施不住相。即度生无我。度生无我。即佈施不 <lb ed="X" n="0127c10"/><lb ed="R039" n="0254a08"/>住相。初非两事。答云。发菩提心。起度生心。灭度无 <lb ed="X" n="0127c11"/><lb ed="R039" n="0254a09"/>量众生。即利他之心也。如是度尽众生。不见有生 <lb ed="X" n="0127c12"/><lb ed="R039" n="0254a10"/>可度。即降心无我。</p><p xml:id="pX25p0127c1208" cb:place="inline">征云。菩萨度生应有能化所化。 <lb ed="X" n="0127c13"/><lb ed="R039" n="0254a11"/>脱生死。证涅槃。云何不见有生可度。释云。若见有 <lb ed="X" n="0127c14"/><lb ed="R039" n="0254a12"/>生可度。则有四相。非菩萨矣。经言。诸<persName>佛</persName>心内众生。 <lb ed="X" n="0127c15"/><lb ed="R039" n="0254a13"/>心心作<persName>佛</persName>。则不见有所化之众生。能化之菩萨。所 <lb ed="X" n="0127c16"/><lb ed="R039" n="0254a14"/>证之涅槃。张拙云。涅槃生死等空花。征云。何故有 <lb ed="X" n="0127c17"/><lb ed="R039" n="0254a15"/>我非菩萨。无我名菩萨。释云。若有法发菩提心。则 <lb ed="X" n="0127c18"/><lb ed="R039" n="0254a16"/>有我相。既无法发菩提心。则无我相。谁能度众生 <lb ed="X" n="0127c19"/><lb ed="R039" n="0254a17"/>乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0127c20"/><lb ed="R039" n="0254a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0127c2001">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>于燃灯<persName>佛</persName>所。有法得阿耨多 <lb ed="X" n="0127c21"/><lb ed="R039" n="0254b01"/>罗三藐三菩提不。不也。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。<persName>佛</persName>于 <lb ed="X" n="0127c22"/><lb ed="R039" n="0254b02"/>燃灯<persName>佛</persName>所。无有法得阿耨多罗三藐三菩提。<persName>佛</persName>言。如 <lb ed="X" n="0127c23"/><lb ed="R039" n="0254b03"/>是。如是。须菩提。实无有法<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0127c24"/><lb ed="R039" n="0254b04"/>菩提。须菩提。若有法<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0128a" n="0128a"/> <lb ed="X" n="0128a01"/><lb ed="R039" n="0254b05"/>者。燃灯<persName>佛</persName>即不与我授记。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释 <lb ed="X" n="0128a02"/><lb ed="R039" n="0254b06"/>迦牟尼。以实无有法得阿耨多罗三藐三菩提。是故 <lb ed="X" n="0128a03"/><lb ed="R039" n="0254b07"/>燃灯<persName>佛</persName>与我授记。作是言。汝于来世。当得作<persName>佛</persName>。号释 <lb ed="X" n="0128a04"/><lb ed="R039" n="0254b08"/>迦牟尼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128a05"/><lb ed="R039" n="0254b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0128a0501">此明因中无法得菩提之文。前云无法发菩提心。 <lb ed="X" n="0128a06"/><lb ed="R039" n="0254b10"/>则无菩萨。云何释迦修菩萨行。故引应住菩提无 <lb ed="X" n="0128a07"/><lb ed="R039" n="0254b11"/>得。以明无法发菩提心。无生可度。先引因中无法 <lb ed="X" n="0128a08"/><lb ed="R039" n="0254b12"/>可得之義。以问空生。<persName>如来</persName>于燃灯<persName>佛</persName>所。有法得菩 <lb ed="X" n="0128a09"/><lb ed="R039" n="0254b13"/>提不。燃灯。乃释迦第二阿僧祇劫中所値之<persName>佛</persName>。空 <lb ed="X" n="0128a10"/><lb ed="R039" n="0254b14"/>生答言。善慧童子。于燃灯<persName>佛</persName>所。无有法得菩提。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0128a11"/><lb ed="R039" n="0254b15"/>赞如是者。言其所解无谬。燃灯<persName>佛</persName>所。实无有法得 <lb ed="X" n="0128a12"/><lb ed="R039" n="0254b16"/>菩提。以烦恼即菩提。烦恼性空无所得。则菩提亦 <lb ed="X" n="0128a13"/><lb ed="R039" n="0254b17"/>无所得。下反释。若我有法可得。燃灯则不授记。下 <lb ed="X" n="0128a14"/><lb ed="R039" n="0254b18"/>正释。以无法可得。故与我授记。</p><p xml:id="pX25p0128a1413" cb:place="inline">梵语释迦牟尼。此 <lb ed="X" n="0128a15"/><lb ed="R039" n="0255a01"/>云能仁寂寞。言应化无为之義。若论正位中。则无 <lb ed="X" n="0128a16"/><lb ed="R039" n="0255a02"/>记与不记。于偏位中。故有授记。古语云。万籁有心 <lb ed="X" n="0128a17"/><lb ed="R039" n="0255a03"/>闻不得。孤巖无耳自知音。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128a18"/><lb ed="R039" n="0255a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0128a1801">何以故。<persName>如来</persName>者。即诸法如義。若有人言。<persName>如来</persName>得阿耨 <lb ed="X" n="0128a19"/><lb ed="R039" n="0255a05"/>多罗三藐三菩提。须菩提。实无有法。<persName>佛</persName>得阿耨多罗 <lb ed="X" n="0128a20"/><lb ed="R039" n="0255a06"/>三藐三菩提。须菩提。<persName>如来</persName>所得阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0128a21"/><lb ed="R039" n="0255a07"/>提。于是中无实无虚。是故<persName>如来</persName>说。一切法皆是<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0128a22"/><lb ed="R039" n="0255a08"/>须菩提。所言一切法者。即非一切法。是故名一切法。 <lb ed="X" n="0128a23"/><lb ed="R039" n="0255a09"/>须菩提。譬如人身长大。须菩提言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说。人身 <lb ed="X" n="0128a24"/><lb ed="R039" n="0255a10"/>长大。即为非大身。是名大身。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0128b" n="0128b"/> <lb ed="X" n="0128b01"/><lb ed="R039" n="0255a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0128b0101">此明果上无法得菩提之文。言因中无菩提可得。 <lb ed="X" n="0128b02"/><lb ed="R039" n="0255a12"/>则果上无诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>。故云。<persName>如来</persName>者。即诸法空義。以 <lb ed="X" n="0128b03"/><lb ed="R039" n="0255a13"/>诸法空名<persName>如来</persName>。心经云。是诸法空相。楞严云。性色 <lb ed="X" n="0128b04"/><lb ed="R039" n="0255a14"/>真空。</p><p xml:id="pX25p0128b0403" cb:place="inline">先遮错解。若有人言。<persName>如来</persName>果上得菩提。是人 <lb ed="X" n="0128b05"/><lb ed="R039" n="0255a15"/>不解我所说義。下示正见。实无有法得菩提。即诸 <lb ed="X" n="0128b06"/><lb ed="R039" n="0255a16"/>法如義。下转释。复恐有人生谤。若言无得。则堕断 <lb ed="X" n="0128b07"/><lb ed="R039" n="0255a17"/>灭。故云。<persName>如来</persName>所得菩提。无实无虚。无实者。则非有。 <lb ed="X" n="0128b08"/><lb ed="R039" n="0255a18"/>无虚者。则非无。若言有。是常见。若言无。是断见。亦 <lb ed="X" n="0128b09"/><lb ed="R039" n="0255b01"/>有亦无。相违见。非有非无。戏论见。古人云。離四句。 <lb ed="X" n="0128b10"/><lb ed="R039" n="0255b02"/>绝百非。请师直指西来意。</p><p xml:id="pX25p0128b1011" cb:place="inline">前云。无有定法得菩提。 <lb ed="X" n="0128b11"/><lb ed="R039" n="0255b03"/>然此真如。非别有体。即一切诸法。非有非无。皆是 <lb ed="X" n="0128b12"/><lb ed="R039" n="0255b04"/><persName>佛</persName>法。放光云。空无边。当知般若亦无边。色无边。当 <lb ed="X" n="0128b13"/><lb ed="R039" n="0255b05"/>知般若亦无边。古人云。靑靑翠竹。无非般若真如 <lb ed="X" n="0128b14"/><lb ed="R039" n="0255b06"/>境。鬱鬱黄花。咸是菩提妙假心。下拂迹。即非一切 <lb ed="X" n="0128b15"/><lb ed="R039" n="0255b07"/>法。是无实。是名一切法。是无虚。前应住无定法可 <lb ed="X" n="0128b16"/><lb ed="R039" n="0255b08"/>得文毕。以报身不可得发明。今降伏无菩提可得。 <lb ed="X" n="0128b17"/><lb ed="R039" n="0255b09"/>以法身不可得发明。故问空生。一切法。皆是<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0128b18"/><lb ed="R039" n="0255b10"/>是真如体。遍一切处。可为大矣。空生答言。法身长 <lb ed="X" n="0128b19"/><lb ed="R039" n="0255b11"/>大。远離诸相。故名非大身。是名大身者。真如不灭 <lb ed="X" n="0128b20"/><lb ed="R039" n="0255b12"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128b21"/><lb ed="R039" n="0255b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0128b2101">须菩提。菩萨亦如是。若作是言。我当灭度无量众生。 <lb ed="X" n="0128b22"/><lb ed="R039" n="0255b14"/>即不名菩萨。何以故。须菩提。实无有法名为菩萨。是 <lb ed="X" n="0128b23"/><lb ed="R039" n="0255b15"/>故<persName>佛</persName>说。一切法无我･无人･无众生･无寿者。须菩提。若 <lb ed="X" n="0128b24"/><lb ed="R039" n="0255b16"/>菩萨作是言。我当莊严<persName>佛</persName>土。是不名菩萨。何以故。如 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0128c" n="0128c"/> <lb ed="X" n="0128c01"/><lb ed="R039" n="0255b17"/>来说。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。须菩提。若菩 <lb ed="X" n="0128c02"/><lb ed="R039" n="0255b18"/>萨通达无我･法者。<persName>如来</persName>说名真是菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128c03"/><lb ed="R039" n="0256a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0128c0301">此合明无生可度之文。前云。释迦无菩提可得。则 <lb ed="X" n="0128c04"/><lb ed="R039" n="0256a02"/>知无法发菩提心。亦无众生可度。故云。菩萨亦如 <lb ed="X" n="0128c05"/><lb ed="R039" n="0256a03"/>是。若作是言。我当度生。则有四相。不名菩萨。以无 <lb ed="X" n="0128c06"/><lb ed="R039" n="0256a04"/>有法。远離四相。名为菩萨。是无法之故。<persName>佛</persName>说一切 <lb ed="X" n="0128c07"/><lb ed="R039" n="0256a05"/>菩萨众生法。无有四相。引应住中莊严<persName>佛</persName>土之事 <lb ed="X" n="0128c08"/><lb ed="R039" n="0256a06"/>以明。若见有土可严。即著四相。不名菩萨。以无土 <lb ed="X" n="0128c09"/><lb ed="R039" n="0256a07"/>可严。故云即非莊严。是名莊严者。世俗谛故。下双 <lb ed="X" n="0128c10"/><lb ed="R039" n="0256a08"/>结。既有生可度。有土可严。非为菩萨。何者名为菩 <lb ed="X" n="0128c11"/><lb ed="R039" n="0256a09"/>萨。若菩萨通达无我相･法相者。真是菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0128c12"/><lb ed="R039" n="0256a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0128c1201">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有肉眼不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有 <lb ed="X" n="0128c13"/><lb ed="R039" n="0256a11"/>肉眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有天眼不。如是。<persName>世尊</persName>。如 <lb ed="X" n="0128c14"/><lb ed="R039" n="0256a12"/>来有天眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有慧眼不。如是。世 <lb ed="X" n="0128c15"/><lb ed="R039" n="0256a13"/>尊。<persName>如来</persName>有慧眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有法眼不。如 <lb ed="X" n="0128c16"/><lb ed="R039" n="0256a14"/>是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有法眼。须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼 <lb ed="X" n="0128c17"/><lb ed="R039" n="0256a15"/>不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>有<persName>佛</persName>眼。须菩提。于意云何。如恒河 <lb ed="X" n="0128c18"/><lb ed="R039" n="0256a16"/>中所有沙。<persName>佛</persName>说是沙不。如是。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>说是沙。须菩 <lb ed="X" n="0128c19"/><lb ed="R039" n="0256a17"/>提。于意云何。如一恒河中所有沙。有如是沙等恒河。 <lb ed="X" n="0128c20"/><lb ed="R039" n="0256a18"/>是诸恒河所有沙数。<persName>佛</persName>世界如是。寧为多不。甚多。世 <lb ed="X" n="0128c21"/><lb ed="R039" n="0256b01"/>尊。<persName>佛</persName>告须菩提。尔所国土中。所有众生。若干种心。如 <lb ed="X" n="0128c22"/><lb ed="R039" n="0256b02"/>来悉知。何以故。<persName>如来</persName>说。诸心皆为非心。是名为心。所 <lb ed="X" n="0128c23"/><lb ed="R039" n="0256b03"/>以者何。须菩提。过去心不可得。现在心不可得。未来 <lb ed="X" n="0128c24"/><lb ed="R039" n="0256b04"/>心不可得。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0129a" n="0129a"/> <lb ed="X" n="0129a01"/><lb ed="R039" n="0256b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0129a0101">此明<persName>佛</persName>具五眼。故知一切众生。即非众生之文。初 <lb ed="X" n="0129a02"/><lb ed="R039" n="0256b06"/>问。<persName>如来</persName>有肉眼不。答言。<persName>如来</persName>有肉眼。乃至<persName>佛</persName>眼亦 <lb ed="X" n="0129a03"/><lb ed="R039" n="0256b07"/>如是。肉眼。见障内色。约凡夫。天眼。见障外色。约四 <lb ed="X" n="0129a04"/><lb ed="R039" n="0256b08"/>果。阿那律陀。得半头天眼。观大千世界。犹如掌中 <lb ed="X" n="0129a05"/><lb ed="R039" n="0256b09"/>庵摩罗果。<persName>佛</persName>得全头天眼。彻见人中无数世界不 <lb ed="X" n="0129a06"/><lb ed="R039" n="0256b10"/>以二相。慧眼。根本智照真理。约辟支权位菩萨。法 <lb ed="X" n="0129a07"/><lb ed="R039" n="0256b11"/>眼。後得智说法度人。约等觉。前四眼在<persName>佛</persName>总名<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0129a08"/><lb ed="R039" n="0256b12"/>眼。见<persName>佛</persName>性圆极。约<persName>如来</persName>。</p><p xml:id="pX25p0129a0810" cb:place="inline">雲巖问道吾。大悲菩萨。用 <lb ed="X" n="0129a09"/><lb ed="R039" n="0256b13"/>许多手眼作么。答云。如人夜半背手摸枕子。巖云。 <lb ed="X" n="0129a10"/><lb ed="R039" n="0256b14"/>会也。道吾云。汝作么生会。巖云。遍身是手眼。</p><p xml:id="pX25p0129a1018" cb:place="inline">楞严 <lb ed="X" n="0129a11"/><lb ed="R039" n="0256b15"/>云。八万四千母陀罗臂。八万四千淸净宝目。皆在 <lb ed="X" n="0129a12"/><lb ed="R039" n="0256b16"/>当人一念之中。</p><p xml:id="pX25p0129a1207" cb:place="inline">于意云何下。约一恒河以数沙。如 <lb ed="X" n="0129a13"/><lb ed="R039" n="0256b17"/>一恒河中下。一河中沙以数河。是诸恒河下。沙河 <lb ed="X" n="0129a14"/><lb ed="R039" n="0256b18"/>中沙以数界。尔所国土中下。尔所界中所有生。若 <lb ed="X" n="0129a15"/><lb ed="R039" n="0257a01"/>干种心下。一一众生所有心。顚倒分别。染净差别。</p> <lb ed="X" n="0129a16"/><lb ed="R039" n="0257a02"/><p xml:id="pX25p0129a1601">法花云。念何事。思何事。修何事等。<persName>如来</persName>悉知。以同 <lb ed="X" n="0129a17"/><lb ed="R039" n="0257a03"/>体故。</p><p xml:id="pX25p0129a1703" cb:place="inline">楞严云。汝等当知有漏世界十二类生。本觉 <lb ed="X" n="0129a18"/><lb ed="R039" n="0257a04"/>妙明。觉圆心体。与十方<persName>佛</persName>。无二无别。</p><p xml:id="pX25p0129a1815" cb:place="inline">花严云。若人 <lb ed="X" n="0129a19"/><lb ed="R039" n="0257a05"/>欲知<persName>佛</persName>境界。当净其意如虚空。远離妄想及诸取。 <lb ed="X" n="0129a20"/><lb ed="R039" n="0257a06"/>令心所向皆无碍。</p><p xml:id="pX25p0129a2008" cb:place="inline">虽般若无知。无所不知。若言五 <lb ed="X" n="0129a21"/><lb ed="R039" n="0257a07"/>眼。当名见。何故云知。譬如盲人瞩暗。见不在眼。而 <lb ed="X" n="0129a22"/><lb ed="R039" n="0257a08"/>在于心。曾无心外之见。但约眼名见。约心名知。无 <lb ed="X" n="0129a23"/><lb ed="R039" n="0257a09"/>二体故。何故悉知。<persName>如来</persName>说诸心。妄想性空。故云非 <lb ed="X" n="0129a24"/><lb ed="R039" n="0257a10"/>心。真如不灭。故云是名为心。下释非心。过去<anchor xml:id="nkr_note_add_0129a2401" n="0129a2401"/><anchor xml:id="beg0129a2401" n="0129a2401"/>已<anchor xml:id="end0129a2401"/>灭。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0129b" n="0129b"/> <lb ed="X" n="0129b01"/><lb ed="R039" n="0257a11"/>现在不住。未来未生。三际求之。了不可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129b02"/><lb ed="R039" n="0257a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0129b0201">须菩提。于意云何。若有人满三千大千世界七宝以 <lb ed="X" n="0129b03"/><lb ed="R039" n="0257a13"/>用佈施。是人以是因缘。得福多否。如是。<persName>世尊</persName>。此人以 <lb ed="X" n="0129b04"/><lb ed="R039" n="0257a14"/>是因缘。得福甚多。须菩提。若福德有实。<persName>如来</persName>不说得 <lb ed="X" n="0129b05"/><lb ed="R039" n="0257a15"/>福德多。以福德无故。<persName>如来</persName>说得福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129b06"/><lb ed="R039" n="0257a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0129b0601">此明福德性空之文。前云无土可严。无生可度。则 <lb ed="X" n="0129b07"/><lb ed="R039" n="0257a17"/>佈施亦无福。故以性空之福大明之。初问。若人满 <lb ed="X" n="0129b08"/><lb ed="R039" n="0257a18"/>大千界七宝佈施。是人以是因缘。得福多否。答言。 <lb ed="X" n="0129b09"/><lb ed="R039" n="0257b01"/>此人離相无倒行施因缘。得福甚多。<persName>佛</persName>与空生发 <lb ed="X" n="0129b10"/><lb ed="R039" n="0257b02"/>明。若福德有实则住相。成有漏因。其福则寡。以福 <lb ed="X" n="0129b11"/><lb ed="R039" n="0257b03"/>德性空。则離相。成无漏因。其福则多。<anchor xml:id="nkr_note_add_0129b1101" n="0129b1101"/><anchor xml:id="beg0129b1101" n="0129b1101"/>已<anchor xml:id="end0129b1101"/>下三节挍 <lb ed="X" n="0129b12"/><lb ed="R039" n="0257b04"/>量文。皆因便擧尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129b13"/><lb ed="R039" n="0257b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0129b1301">须菩提。于意云何。<persName>佛</persName>可以具足色身见不。不也。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0129b14"/><lb ed="R039" n="0257b06"/><persName>如来</persName>不应以具足色身见。何以故。<persName>如来</persName>说。具足色身。 <lb ed="X" n="0129b15"/><lb ed="R039" n="0257b07"/>即非具足色身。是名具足色身。须菩提。于意云何。如 <lb ed="X" n="0129b16"/><lb ed="R039" n="0257b08"/>来可以具足诸相见不。不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>不应以具足 <lb ed="X" n="0129b17"/><lb ed="R039" n="0257b09"/>诸相见。何以故。<persName>如来</persName>说。诸相具足。即非具足。是名诸 <lb ed="X" n="0129b18"/><lb ed="R039" n="0257b10"/>相具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129b19"/><lb ed="R039" n="0257b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0129b1901">此明<persName>佛</persName>身非相之文。前云无菩提可得。何有相好 <lb ed="X" n="0129b20"/><lb ed="R039" n="0257b12"/>之<persName>佛</persName>。故以即非具足明之。经云。<persName>如来</persName>者。即诸法如 <lb ed="X" n="0129b21"/><lb ed="R039" n="0257b13"/>義。亦引应住可以三十二相见<persName>如来</persName>之文。具足色 <lb ed="X" n="0129b22"/><lb ed="R039" n="0257b14"/>身。即八十种好。具足诸相。即三十二相。即非具足。 <lb ed="X" n="0129b23"/><lb ed="R039" n="0257b15"/>好即无好。相即无相。</p><p xml:id="pX25p0129b2309" cb:place="inline"><persName>佛</persName>在<name role="" type="person">忉利天</name>。为母说法。下来 <lb ed="X" n="0129b24"/><lb ed="R039" n="0257b16"/>人间。莲花色比丘尼。化作轮王。先往见<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>言。空 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0129c" n="0129c"/> <lb ed="X" n="0129c01"/><lb ed="R039" n="0257b17"/>生巖中宴坐。先见我矣。又云。若人百千劫。常随于 <lb ed="X" n="0129c02"/><lb ed="R039" n="0257b18"/><persName>如来</persName>。不了真实義。盲瞑不见<persName>佛</persName>。是名具足者。妄无 <lb ed="X" n="0129c03"/><lb ed="R039" n="0258a01"/>自性。全体即真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129c04"/><lb ed="R039" n="0258a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0129c0401">须菩提。汝勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当有所说法。莫作是 <lb ed="X" n="0129c05"/><lb ed="R039" n="0258a03"/>念。何以故。若人言。<persName>如来</persName>有所说法。即为谤<persName>佛</persName>。不能解 <lb ed="X" n="0129c06"/><lb ed="R039" n="0258a04"/>我所说故。须菩提。说法者。无法可说。是名说法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129c07"/><lb ed="R039" n="0258a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0129c0701">此明无法可说之文。前云<persName>佛</persName>本无相。云何说法。故 <lb ed="X" n="0129c08"/><lb ed="R039" n="0258a06"/>以无法可说明之。亦引应住无有定法可说之文。 <lb ed="X" n="0129c09"/><lb ed="R039" n="0258a07"/>初遮错解。汝勿谓<persName>如来</persName>作念。我当有所说法。莫作 <lb ed="X" n="0129c10"/><lb ed="R039" n="0258a08"/>是念。若人言。<persName>如来</persName>有所说法。即为谤<persName>佛</persName>。以<persName>如来</persName>无 <lb ed="X" n="0129c11"/><lb ed="R039" n="0258a09"/>说而说。说而无说。若言有说。则不解<persName>如来</persName>所说義。 <lb ed="X" n="0129c12"/><lb ed="R039" n="0258a10"/>下示正见。说法者。无法可说。如空谷答响。无心无 <lb ed="X" n="0129c13"/><lb ed="R039" n="0258a11"/>缘。離诸分别。终日言而未尝言。楞伽云。无<anchor xml:id="nkr_note_add_0129c1301" n="0129c1301"/><anchor xml:id="beg0129c1301" n="0129c1301"/>已<anchor xml:id="end0129c1301"/>说今 <lb ed="X" n="0129c14"/><lb ed="R039" n="0258a12"/>说当说。不说是<persName>佛</persName>说。老子云。言满天下无口过。是 <lb ed="X" n="0129c15"/><lb ed="R039" n="0258a13"/>名说法者。不妨随機演唱故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129c16"/><lb ed="R039" n="0258a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0129c1601">尔时。慧命须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。于未来世。 <lb ed="X" n="0129c17"/><lb ed="R039" n="0258a15"/>闻说是法。生信心不。<persName>佛</persName>言。须菩提。彼非众生。非不众 <lb ed="X" n="0129c18"/><lb ed="R039" n="0258a16"/>生。何以故。须菩提。众生众生者。<persName>如来</persName>说非众生。是名 <lb ed="X" n="0129c19"/><lb ed="R039" n="0258a17"/>众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0129c20"/><lb ed="R039" n="0258a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0129c2001">此明众生非众生之文。前云。无菩提。无相。无说。故 <lb ed="X" n="0129c21"/><lb ed="R039" n="0258b01"/>问未来众生。闻此经典。能生信不。以显难信之意。 <lb ed="X" n="0129c22"/><lb ed="R039" n="0258b02"/><persName>佛</persName>以无众生发明。意显有信。彼非众生者。本性空 <lb ed="X" n="0129c23"/><lb ed="R039" n="0258b03"/>故。非不众生者。五蕴和合故。众生。众生者。小品云。 <lb ed="X" n="0129c24"/><lb ed="R039" n="0258b04"/>重牒之文。如言<persName>世尊</persName><persName>世尊</persName>。菩萨菩萨等。言众生之 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0130a" n="0130a"/> <lb ed="X" n="0130a01"/><lb ed="R039" n="0258b05"/>所以为众生者。我说彼非众生。无和合相故。是名 <lb ed="X" n="0130a02"/><lb ed="R039" n="0258b06"/>众生者。不壞假名故。</p><p xml:id="pX25p0130a0209" cb:place="inline">前云。实无众生得灭度者。尙 <lb ed="X" n="0130a03"/><lb ed="R039" n="0258b07"/>未明无众生之義。次明三心不可得。今明众生相 <lb ed="X" n="0130a04"/><lb ed="R039" n="0258b08"/>不可得。方显实无众生之義。</p><p xml:id="pX25p0130a0412" cb:place="inline">如舍利弗问辩才天 <lb ed="X" n="0130a05"/><lb ed="R039" n="0258b09"/>女云。何以不转女身。天女言。求女人相。了不可得。 <lb ed="X" n="0130a06"/><lb ed="R039" n="0258b10"/>又如龙女。于须臾顷。变成男子。即往南方无垢世 <lb ed="X" n="0130a07"/><lb ed="R039" n="0258b11"/>界。坐宝莲花。成<persName>等正觉</persName>。岂可以男女老少善恶凡 <lb ed="X" n="0130a08"/><lb ed="R039" n="0258b12"/>圣之相而分别乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0130a09"/><lb ed="R039" n="0258b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0130a0901">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>得阿耨多罗三藐三菩提。为 <lb ed="X" n="0130a10"/><lb ed="R039" n="0258b14"/>无所得耶。<persName>佛</persName>言。如是。如是。须菩提。我于阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0130a11"/><lb ed="R039" n="0258b15"/>藐三菩提乃至无有少法可得。是名阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0130a12"/><lb ed="R039" n="0258b16"/>三菩提。复次。须菩提。是法平等。无有高下。是名阿耨 <lb ed="X" n="0130a13"/><lb ed="R039" n="0258b17"/>多罗三藐三菩提。以无我･无人･无众生･无寿者。修一 <lb ed="X" n="0130a14"/><lb ed="R039" n="0258b18"/>切善法。则得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。所言善 <lb ed="X" n="0130a15"/><lb ed="R039" n="0259a01"/>法者。<persName>如来</persName>说即非善法。是名善法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0130a16"/><lb ed="R039" n="0259a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0130a1601">此明菩提无得之文。空生悟无相。无说。无生。知无 <lb ed="X" n="0130a17"/><lb ed="R039" n="0259a03"/>法得菩提。故呈解先明无上名菩提。言<persName>佛</persName>得菩提。 <lb ed="X" n="0130a18"/><lb ed="R039" n="0259a04"/>为无所得耶。<persName>佛</persName>印赞如是。无有少法可得名菩提。 <lb ed="X" n="0130a19"/><lb ed="R039" n="0259a05"/>无少法者。言菩提心。迷时轮转六道。亦未尝减。楞 <lb ed="X" n="0130a20"/><lb ed="R039" n="0259a06"/>伽云。转三十二相。入一切众生身中。如大價宝。垢 <lb ed="X" n="0130a21"/><lb ed="R039" n="0259a07"/>衣所缠。悟时迥出尘劳。亦未尝增。六祖云。菩提本 <lb ed="X" n="0130a22"/><lb ed="R039" n="0259a08"/>无树。明镜亦非台。本来无一物。何处惹尘埃。</p><p xml:id="pX25p0130a2218" cb:place="inline">次明 <lb ed="X" n="0130a23"/><lb ed="R039" n="0259a09"/>正等名菩提。是法平等。无有高下。名菩提者。法界 <lb ed="X" n="0130a24"/><lb ed="R039" n="0259a10"/>性中。无形无相。了无差别。故名平等。以平等故。不 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0130b" n="0130b"/> <lb ed="X" n="0130b01"/><lb ed="R039" n="0259a11"/>以<persName>佛</persName>为高。众生为下。離能所相。廓尔无眹。故云无 <lb ed="X" n="0130b02"/><lb ed="R039" n="0259a12"/>有高下。古人云。过去诸<persName>佛</persName>如是。西天四七。唐土二 <lb ed="X" n="0130b03"/><lb ed="R039" n="0259a13"/>三诸祖亦如是。某甲亦如是。</p><p xml:id="pX25p0130b0312" cb:place="inline">肇云。诸法不异者。岂 <lb ed="X" n="0130b04"/><lb ed="R039" n="0259a14"/>曰续凫截鹤。夷嶽盈壑然後为不异哉。言凫鵛虽 <lb ed="X" n="0130b05"/><lb ed="R039" n="0259a15"/>短。续之则忧。鹤鵛虽长。截之则悲。但高处高平。低 <lb ed="X" n="0130b06"/><lb ed="R039" n="0259a16"/>处低平。长者任其长。短者任其短。颂云。任短任长 <lb ed="X" n="0130b07"/><lb ed="R039" n="0259a17"/>休剪缀。随高随下自平治。</p><p xml:id="pX25p0130b0711" cb:place="inline">下明正觉名菩提。以无 <lb ed="X" n="0130b08"/><lb ed="R039" n="0259a18"/>四相。修一切善法。则得菩提。前云。无有少法。及是 <lb ed="X" n="0130b09"/><lb ed="R039" n="0259b01"/>法平等。恐人堕于无修无证断灭深坑。撥无六度 <lb ed="X" n="0130b10"/><lb ed="R039" n="0259b02"/>万行。古人云。虽然旧阁闲田地。一度赢来方始休。 <lb ed="X" n="0130b11"/><lb ed="R039" n="0259b03"/>故云。无四相。修一切善法。起信云。虽知法性本无 <lb ed="X" n="0130b12"/><lb ed="R039" n="0259b04"/>悭贪。随顺修行檀波罗蜜等。下拂迹。既无菩提。云 <lb ed="X" n="0130b13"/><lb ed="R039" n="0259b05"/>何有善法。故云。即非善法。以幻化<persName>佛</persName>事。修即无修。 <lb ed="X" n="0130b14"/><lb ed="R039" n="0259b06"/>是名善法者。世俗谛故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0130b15"/><lb ed="R039" n="0259b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0130b1501">须菩提。若三千大千世界中所有诸<name role="" type="person">须弥山</name>王。如是 <lb ed="X" n="0130b16"/><lb ed="R039" n="0259b08"/>等七宝聚。有人持用佈施。若人以此般若波罗蜜经。 <lb ed="X" n="0130b17"/><lb ed="R039" n="0259b09"/>乃至四句偈等。受持･读诵･为他人说。于前福德百分 <lb ed="X" n="0130b18"/><lb ed="R039" n="0259b10"/>不及一。百千万亿分。乃至算数譬喩所不能及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0130b19"/><lb ed="R039" n="0259b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0130b1901">此挍量持经福德之文。若大千界须弥七宝持用 <lb ed="X" n="0130b20"/><lb ed="R039" n="0259b12"/>佈施。是有漏因。其福尙寡。持说此经。一四句偈。是 <lb ed="X" n="0130b21"/><lb ed="R039" n="0259b13"/>无漏因。功德无量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0130b22"/><lb ed="R039" n="0259b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0130b2201">须菩提。于意云何。汝等勿谓<persName>如来</persName>作是念。我当度众 <lb ed="X" n="0130b23"/><lb ed="R039" n="0259b15"/>生。须菩提。莫作是念。何以故。实无有众生<persName>如来</persName>度者。 <lb ed="X" n="0130b24"/><lb ed="R039" n="0259b16"/>若有众生<persName>如来</persName>度者。<persName>如来</persName>即有我人众生寿者。须菩 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0130c" n="0130c"/> <lb ed="X" n="0130c01"/><lb ed="R039" n="0259b17"/>提。<persName>如来</persName>说。有我者。即非有我。而凡夫之人以为有我。 <lb ed="X" n="0130c02"/><lb ed="R039" n="0259b18"/>须菩提。凡夫者。<persName>如来</persName>说即非凡夫。是名凡夫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0130c03"/><lb ed="R039" n="0260a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0130c0301">此明<persName>如来</persName>无生可度之文。前云是法平等。无有高 <lb ed="X" n="0130c04"/><lb ed="R039" n="0260a02"/>下。云何<persName>如来</persName>亦有生可度。故云。汝等勿谓<persName>如来</persName>作 <lb ed="X" n="0130c05"/><lb ed="R039" n="0260a03"/>念度生。汝等莫作是念。前云三心不可得。又云众 <lb ed="X" n="0130c06"/><lb ed="R039" n="0260a04"/>生相空。岂有众生可度。若见有生可度。<persName>如来</persName>亦著 <lb ed="X" n="0130c07"/><lb ed="R039" n="0260a05"/>四相。<persName>如来</persName>虽说有我。元非有我。而泛常之人。以为 <lb ed="X" n="0130c08"/><lb ed="R039" n="0260a06"/>有我。众生既非众生。凡夫亦非凡夫。是名凡夫者。 <lb ed="X" n="0130c09"/><lb ed="R039" n="0260a07"/>五阴假合故。上文交互破我相･法相竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0130c10"/><lb ed="R039" n="0260a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0130c1001">须菩提。于意云何。可以三十二相观<persName>如来</persName>不。须菩提 <lb ed="X" n="0130c11"/><lb ed="R039" n="0260a09"/>言。如是。如是。以三十二相观<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>言。须菩提。若以 <lb ed="X" n="0130c12"/><lb ed="R039" n="0260a10"/>三十二相观<persName>如来</persName>者。转轮圣王即是<persName>如来</persName>。须菩提白 <lb ed="X" n="0130c13"/><lb ed="R039" n="0260a11"/><persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。如我解<persName>佛</persName>所说義。不应以三十二相观如 <lb ed="X" n="0130c14"/><lb ed="R039" n="0260a12"/>来。</p><p xml:id="pX25p0130c1402" cb:place="inline">尔时。<persName>世尊</persName>而说偈言。</p> <lb ed="X" n="0130c15"/><lb ed="R039" n="0260a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0130c1501"><l>若以色见我</l><l>以音声求我</l><l>是人行邪道</l> <lb ed="X" n="0130c16"/><lb ed="R039" n="0260a14"/><l>不能见<persName>如来</persName></l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0130c17"/><lb ed="R039" n="0260a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0130c1701">此明法身不可以相见之文。前云。不可以具足相 <lb ed="X" n="0130c18"/><lb ed="R039" n="0260a16"/>好见<persName>如来</persName>。向下欲破非法相。故引前三十二相以 <lb ed="X" n="0130c19"/><lb ed="R039" n="0260a17"/>问。待空生答出以相见。则住常情。不以相见。堕于 <lb ed="X" n="0130c20"/><lb ed="R039" n="0260a18"/>断灭。初问。可以三十二相观<persName>如来</persName>不。正是<persName>世尊</persName>探 <lb ed="X" n="0130c21"/><lb ed="R039" n="0260b01"/>竿在手。影草随身。若非手亲眼辨。不免落在<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0130c22"/><lb ed="R039" n="0260b02"/>彀中。空生答云。如是。以比智知。可以三十二相观 <lb ed="X" n="0130c23"/><lb ed="R039" n="0260b03"/><persName>如来</persName>。如隔山见烟。便知是火。既了相即无相。便可 <lb ed="X" n="0130c24"/><lb ed="R039" n="0260b04"/>以相观<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>以凡圣不分难之。若以相见<persName>如来</persName>。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0131a" n="0131a"/> <lb ed="X" n="0131a01"/><lb ed="R039" n="0260b05"/>则金轮王具三十二相。亦是<persName>如来</persName>。以轮王虽具三 <lb ed="X" n="0131a02"/><lb ed="R039" n="0260b06"/>十二相。不了非相。是凡夫故。空生一撥便转。顺理 <lb ed="X" n="0131a03"/><lb ed="R039" n="0260b07"/>以酬。不应以相观<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>印见闻不及。若以色见 <lb ed="X" n="0131a04"/><lb ed="R039" n="0260b08"/>法身。以音声求法身。是行邪道。不见<persName>如来</persName>。以色身 <lb ed="X" n="0131a05"/><lb ed="R039" n="0260b09"/>非是<persName>佛</persName>。音声亦复然。古人云。东坡居士太饶舌。声 <lb ed="X" n="0131a06"/><lb ed="R039" n="0260b10"/>色丛中欲透身。溪若是声山是色。无山无水好愁 <lb ed="X" n="0131a07"/><lb ed="R039" n="0260b11"/>人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131a08"/><lb ed="R039" n="0260b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0131a0801">须菩提。汝若作是念。<persName>如来</persName>不以具足相故。得阿耨多 <lb ed="X" n="0131a09"/><lb ed="R039" n="0260b13"/>罗三藐三菩提。须菩提。莫作是念。<persName>如来</persName>不以具足相 <lb ed="X" n="0131a10"/><lb ed="R039" n="0260b14"/>故。得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。汝若作是念。发 <lb ed="X" n="0131a11"/><lb ed="R039" n="0260b15"/>阿耨多罗三藐三菩提心者。说诸法断灭。莫作是念。 <lb ed="X" n="0131a12"/><lb ed="R039" n="0260b16"/>何以故。发阿耨多罗三藐三菩提心者。于法不说断 <lb ed="X" n="0131a13"/><lb ed="R039" n="0260b17"/>灭相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131a14"/><lb ed="R039" n="0260b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0131a1401">此明不住断灭相之文。前云不可以相见<persName>如来</persName>。虽 <lb ed="X" n="0131a15"/><lb ed="R039" n="0261a01"/>不住有。又恐空生住于断见。不待其问而告之曰。 <lb ed="X" n="0131a16"/><lb ed="R039" n="0261a02"/>汝若作念。<persName>如来</persName>不以具足相故得菩提。莫作是念。 <lb ed="X" n="0131a17"/><lb ed="R039" n="0261a03"/><persName>如来</persName>不以具足相故得菩提。然亦不離色声。见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0131a18"/><lb ed="R039" n="0261a04"/>神通力。东坡云。溪声即是廣长舌。山色无非淸净 <lb ed="X" n="0131a19"/><lb ed="R039" n="0261a05"/>身。夜来八万四千偈。他日如何擧似人。</p><p xml:id="pX25p0131a1916" cb:place="inline">下明毁相 <lb ed="X" n="0131a20"/><lb ed="R039" n="0261a06"/>之失。若作念发菩提心。说诸法断灭。莫作是念。肇 <lb ed="X" n="0131a21"/><lb ed="R039" n="0261a07"/>云。譬如逃峰而赴壑。俱不免于患矣。何故发心不 <lb ed="X" n="0131a22"/><lb ed="R039" n="0261a08"/>说断灭。以发菩提心人。于法不应说断灭相。语云。 <lb ed="X" n="0131a23"/><lb ed="R039" n="0261a09"/>寧起有见如<name role="" type="person">须弥山</name>。莫起增上慢空见。上文破非 <lb ed="X" n="0131a24"/><lb ed="R039" n="0261a10"/>法相竟。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0131b" n="0131b"/> <lb ed="X" n="0131b01"/><lb ed="R039" n="0261a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0131b0101">须菩提。若菩萨以满恒河沙等世界七宝。持用佈施。 <lb ed="X" n="0131b02"/><lb ed="R039" n="0261a12"/>若复有人知一切法无我。得成于忍。此菩萨勝前菩 <lb ed="X" n="0131b03"/><lb ed="R039" n="0261a13"/>萨所得功德。何以故。须菩提。以诸菩萨不受福德故。 <lb ed="X" n="0131b04"/><lb ed="R039" n="0261a14"/>须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。云何菩萨不受福德。须菩提。菩 <lb ed="X" n="0131b05"/><lb ed="R039" n="0261a15"/>萨所作福德。不应贪著。是故说不受福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131b06"/><lb ed="R039" n="0261a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0131b0601">此挍量得忍菩萨功德殊勝之文。若菩萨将七宝 <lb ed="X" n="0131b07"/><lb ed="R039" n="0261a17"/>充满恒沙世界佈施。不如得忍菩萨功德殊勝。以 <lb ed="X" n="0131b08"/><lb ed="R039" n="0261a18"/>有相无相不同故。忍者。无生法忍也。前云。不可以 <lb ed="X" n="0131b09"/><lb ed="R039" n="0261b01"/>相见<persName>如来</persName>。则不见有生。不可以非相见<persName>如来</persName>。则不 <lb ed="X" n="0131b10"/><lb ed="R039" n="0261b02"/>见有灭。以此无生无灭之法。忍可于心。名无生忍。 <lb ed="X" n="0131b11"/><lb ed="R039" n="0261b03"/>初住菩萨境界。前云。若菩萨通达无我法者。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0131b12"/><lb ed="R039" n="0261b04"/>说名真是菩萨。</p><p xml:id="pX25p0131b1207" cb:place="inline">征云。何故知无我菩萨功德殊勝 <lb ed="X" n="0131b13"/><lb ed="R039" n="0261b05"/>以菩萨不受福德相故。空生复问。菩萨既有福相。 <lb ed="X" n="0131b14"/><lb ed="R039" n="0261b06"/>云何不受。<persName>佛</persName>云。菩萨所作福德之相。不应贪取执 <lb ed="X" n="0131b15"/><lb ed="R039" n="0261b07"/>著。起断常见。是故说不受福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131b16"/><lb ed="R039" n="0261b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0131b1601">须菩提。若有人言。<persName>如来</persName>若来若去･若坐若卧。是人不 <lb ed="X" n="0131b17"/><lb ed="R039" n="0261b09"/>解我所说義。何以故。<persName>如来</persName>者。无所从来。亦无所去。故 <lb ed="X" n="0131b18"/><lb ed="R039" n="0261b10"/>名<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131b19"/><lb ed="R039" n="0261b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0131b1901">此明法身无去来相之文。上云知一切法无我得 <lb ed="X" n="0131b20"/><lb ed="R039" n="0261b12"/>成于忍。云何<persName>如来</persName>现有去来。若有人言。<persName>如来</persName>有来。 <lb ed="X" n="0131b21"/><lb ed="R039" n="0261b13"/>则以相见。<persName>如来</persName>有去。则以非相见。是人不解<persName>佛</persName>義。 <lb ed="X" n="0131b22"/><lb ed="R039" n="0261b14"/><persName>如来</persName>者。法身也。无所来。则不住生死。无所去。则不 <lb ed="X" n="0131b23"/><lb ed="R039" n="0261b15"/>住涅槃。净名云。不来相而来。不见相而见。文殊云。 <lb ed="X" n="0131b24"/><lb ed="R039" n="0261b16"/>若来<anchor xml:id="nkr_note_add_0131b2401" n="0131b2401"/><anchor xml:id="beg0131b2401" n="0131b2401"/>已<anchor xml:id="end0131b2401"/>。更不来。若去<anchor xml:id="nkr_note_add_0131b2402" n="0131b2402"/><anchor xml:id="beg0131b2402" n="0131b2402"/>已<anchor xml:id="end0131b2402"/>。更不去。可见者。不可见相。 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0131c" n="0131c"/> <lb ed="X" n="0131c01"/><lb ed="R039" n="0261b17"/>前云。<persName>如来</persName>者。即诸法如義。古人云。夜深不向芦湾 <lb ed="X" n="0131c02"/><lb ed="R039" n="0261b18"/>宿。迥出中间与两头。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131c03"/><lb ed="R039" n="0262a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0131c0301">须菩提。若善男子･善女人。以三千大千世界碎为微 <lb ed="X" n="0131c04"/><lb ed="R039" n="0262a02"/>尘。于意云何。是微尘众寧为多不。甚多。<persName>世尊</persName>。何以故。 <lb ed="X" n="0131c05"/><lb ed="R039" n="0262a03"/>若是微尘众实有者。<persName>佛</persName>即不说是微尘众。所以者何。 <lb ed="X" n="0131c06"/><lb ed="R039" n="0262a04"/><persName>佛</persName>说。微尘众。即非微尘众。是名微尘众。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>所 <lb ed="X" n="0131c07"/><lb ed="R039" n="0262a05"/>说三千大千世界。即非世界。是名世界。何以故。若世 <lb ed="X" n="0131c08"/><lb ed="R039" n="0262a06"/>界实有者。即是一合相。<persName>如来</persName>说。一合相。即非一合相。 <lb ed="X" n="0131c09"/><lb ed="R039" n="0262a07"/>是名一合相。须菩提。一合相者。即是不可说。但凡夫 <lb ed="X" n="0131c10"/><lb ed="R039" n="0262a08"/>之人贪著其事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131c11"/><lb ed="R039" n="0262a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0131c1101">此明法身应身无一异相之文。前云应有去来。则 <lb ed="X" n="0131c12"/><lb ed="R039" n="0262a10"/>有异相。法无去来。则有一相。故以尘界明之。初明 <lb ed="X" n="0131c13"/><lb ed="R039" n="0262a11"/>碎界为尘尘不有。若人以世界碎为微尘。寧为多 <lb ed="X" n="0131c14"/><lb ed="R039" n="0262a12"/>不。答言。甚多。若微尘实有。则不名多。以微尘性空。 <lb ed="X" n="0131c15"/><lb ed="R039" n="0262a13"/>是故言多。则应身无去来之异相。</p><p xml:id="pX25p0131c1514" cb:place="inline">下明合尘为界 <lb ed="X" n="0131c16"/><lb ed="R039" n="0262a14"/>界元无。以世界性空。元无一相。则法身无一相。</p><p xml:id="pX25p0131c1619" cb:place="inline">下 <lb ed="X" n="0131c17"/><lb ed="R039" n="0262a15"/>破和合相。若世界实有。则是微尘聚为一和合相。 <lb ed="X" n="0131c18"/><lb ed="R039" n="0262a16"/>既说三千。则非一合。以第一義中无实体故。是名 <lb ed="X" n="0131c19"/><lb ed="R039" n="0262a17"/>一合相者。世俗谛故。</p><p xml:id="pX25p0131c1909" cb:place="inline">上来空生显解。向下<persName>佛</persName>与发 <lb ed="X" n="0131c20"/><lb ed="R039" n="0262a18"/>明。一合相者。实际理地。言语道断。心行处灭。故云 <lb ed="X" n="0131c21"/><lb ed="R039" n="0262b01"/>则是不可说。但凡夫之人。见和合相。迷于事法。贪 <lb ed="X" n="0131c22"/><lb ed="R039" n="0262b02"/>著有无。起诸异见。所谓拟心即差。动念即乖。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0131c23"/><lb ed="R039" n="0262b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0131c2301">须菩提。若人言。<persName>佛</persName>说我见･人见･众生见･寿者见。须菩 <lb ed="X" n="0131c24"/><lb ed="R039" n="0262b04"/>提。于意云何。是人解我所说義不。不也<persName>世尊</persName>。是人不 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0132a" n="0132a"/> <lb ed="X" n="0132a01"/><lb ed="R039" n="0262b05"/>解<persName>如来</persName>所说義。何以故。<persName>世尊</persName>说。我见･人见･众生见･寿 <lb ed="X" n="0132a02"/><lb ed="R039" n="0262b06"/>者见。即非我见･人见･众生见･寿者见。是名我见･人见･ <lb ed="X" n="0132a03"/><lb ed="R039" n="0262b07"/>众生见･寿者见。须菩提。发阿耨多罗三藐三菩提心 <lb ed="X" n="0132a04"/><lb ed="R039" n="0262b08"/>者。于一切法。应如是知。如是见。如是信解。不生法相。 <lb ed="X" n="0132a05"/><lb ed="R039" n="0262b09"/>须菩提。所言法相者。<persName>如来</persName>说即非法相。是名法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0132a06"/><lb ed="R039" n="0262b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0132a0601">此破我･法二相之文。前云四相。说破即是非相。又 <lb ed="X" n="0132a07"/><lb ed="R039" n="0262b11"/>云四见。尙未发明。此乃说破亦无四见。或云四执。 <lb ed="X" n="0132a08"/><lb ed="R039" n="0262b12"/>或云四取。名别義同。无法相義。应住降伏俱未说 <lb ed="X" n="0132a09"/><lb ed="R039" n="0262b13"/>破。故此明之。</p><p xml:id="pX25p0132a0906" cb:place="inline">初除我执。若人言。<persName>佛</persName>说四见。是人解 <lb ed="X" n="0132a10"/><lb ed="R039" n="0262b14"/>我所说義不。答言。是人不解<persName>如来</persName>所说義。<persName>佛</persName>说四 <lb ed="X" n="0132a11"/><lb ed="R039" n="0262b15"/>见。以性空故。即非四见。世俗谛故。是名四见。</p><p xml:id="pX25p0132a1118" cb:place="inline">下破 <lb ed="X" n="0132a12"/><lb ed="R039" n="0262b16"/>法执。总提起前问辞云。发菩提心之人。于自利利 <lb ed="X" n="0132a13"/><lb ed="R039" n="0262b17"/>他法中。应如是知者。即知一切法无我。得成于忍。 <lb ed="X" n="0132a14"/><lb ed="R039" n="0262b18"/>如是见者。即若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。如是信者。 <lb ed="X" n="0132a15"/><lb ed="R039" n="0263a01"/>即一念净信。及信心淸净。则生实相。如是解者。即 <lb ed="X" n="0132a16"/><lb ed="R039" n="0263a02"/>深解義趣。及信解受持。又如是二字。与如是住。如 <lb ed="X" n="0132a17"/><lb ed="R039" n="0263a03"/>是降伏其心相照应。不生法相者。即若菩萨通达 <lb ed="X" n="0132a18"/><lb ed="R039" n="0263a04"/>无我法者。<persName>如来</persName>说名真是菩萨。</p><p xml:id="pX25p0132a1813" cb:place="inline">下拂迹。我见既非 <lb ed="X" n="0132a19"/><lb ed="R039" n="0263a05"/>我见。<persName>如来</persName>所说法相。即非法相。離分别取著故。是 <lb ed="X" n="0132a20"/><lb ed="R039" n="0263a06"/>名法相者。但假名故。上文节节皆破我法二执。以 <lb ed="X" n="0132a21"/><lb ed="R039" n="0263a07"/>法相非法相。皆法执故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0132a22"/><lb ed="R039" n="0263a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0132a2201">须菩提。若有人以满无量阿僧祇世界七宝持用布 <lb ed="X" n="0132a23"/><lb ed="R039" n="0263a09"/>施。若有善男子･善女人。发菩提心者。持于此经。乃至 <lb ed="X" n="0132a24"/><lb ed="R039" n="0263a10"/>四句偈等。受持读诵。为人演说。其福勝彼。云何为人 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0132b" n="0132b"/> <lb ed="X" n="0132b01"/><lb ed="R039" n="0263a11"/>演说。不取于相。如如不动。何以故。</p> <lb ed="X" n="0132b02"/><lb ed="R039" n="0263a12"/><lg type="regular" xml:id="lgX25p0132b0201"><l>一切有为法</l><l>如梦幻泡影</l><l>如露亦如电</l> <lb ed="X" n="0132b03"/><lb ed="R039" n="0263a13"/><l>应作如是观</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0132b04"/><lb ed="R039" n="0263a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0132b0401">此挍量持经功德。及说经轨则之文。先明持经功 <lb ed="X" n="0132b05"/><lb ed="R039" n="0263a15"/>德。若人满无数世界七宝佈施。不及持经之福。云 <lb ed="X" n="0132b06"/><lb ed="R039" n="0263a16"/>何下。说经之法。前云为人演说。依何轨则。说法无 <lb ed="X" n="0132b07"/><lb ed="R039" n="0263a17"/>过。即法花说四安乐行之義。说经之法。不出定慧。 <lb ed="X" n="0132b08"/><lb ed="R039" n="0263a18"/>不取于相者。言达境唯心。離诸分别。如如不动者。 <lb ed="X" n="0132b09"/><lb ed="R039" n="0263b01"/>上如相似義。下如不变義。不动者。即定也。终日说 <lb ed="X" n="0132b10"/><lb ed="R039" n="0263b02"/>法。无法可说。终日度生。无生可度。上言定。下言慧。 <lb ed="X" n="0132b11"/><lb ed="R039" n="0263b03"/>何故如如不动。观一切有为生灭之法。如梦从妄 <lb ed="X" n="0132b12"/><lb ed="R039" n="0263b04"/>见生。圆觉云。如梦中人。梦时非无。及至于醒。了无 <lb ed="X" n="0132b13"/><lb ed="R039" n="0263b05"/>所得。</p><p xml:id="pX25p0132b1303" cb:place="inline">如幻者。如结巾为兔。缚刍为狗。咒力往来。无 <lb ed="X" n="0132b14"/><lb ed="R039" n="0263b06"/>有实体。肇云。譬如幻化人。非无幻化人。幻化人。非 <lb ed="X" n="0132b15"/><lb ed="R039" n="0263b07"/>真人也。</p><p xml:id="pX25p0132b1504" cb:place="inline">如泡者。因风而有。不可久立。</p><p xml:id="pX25p0132b1515" cb:place="inline">如影者。因形 <lb ed="X" n="0132b16"/><lb ed="R039" n="0263b08"/>而有。形实影虚。有待而成者也。</p><p xml:id="pX25p0132b1613" cb:place="inline">如露者。春霜晓露。 <lb ed="X" n="0132b17"/><lb ed="R039" n="0263b09"/>见日则晞。</p><p xml:id="pX25p0132b1705" cb:place="inline">如电者。似闪电光。刹那不住。一切诸法。 <lb ed="X" n="0132b18"/><lb ed="R039" n="0263b10"/>虚妄不实。应作如是观照。方得说法无过。</p><p xml:id="pX25p0132b1817" cb:place="inline">正宗分 <lb ed="X" n="0132b19"/><lb ed="R039" n="0263b11"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0132b20"/><lb ed="R039" n="0263b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0132b2001"><persName>佛</persName>说是经<anchor xml:id="nkr_note_add_0132b2001" n="0132b2001"/><anchor xml:id="beg0132b2001" n="0132b2001"/>已<anchor xml:id="end0132b2001"/>。长老须菩提及诸比丘･比丘尼･优婆塞･ <lb ed="X" n="0132b21"/><lb ed="R039" n="0263b13"/>优婆夷･一切世间･天･人･阿修罗。闻<persName>佛</persName>所说。皆大欢喜。 <lb ed="X" n="0132b22"/><lb ed="R039" n="0263b14"/>信受奉行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0132b23"/><lb ed="R039" n="0263b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0132b2301">此明流通分。要将此法。流通天上人间。四众八部。 <lb ed="X" n="0132b24"/><lb ed="R039" n="0263b16"/>非无馀众。但文略耳。比丘。此云乞士。尼。即女也。优 <pb ed="X" xml:id="X25.0478.0132c" n="0132c"/> <lb ed="X" n="0132c01"/><lb ed="R039" n="0263b17"/>婆塞。此云近事男。优婆夷。此云近事女。阿修罗。此 <lb ed="X" n="0132c02"/><lb ed="R039" n="0263b18"/>云无端正。男醜女美。法喜充心。故皆大欢喜。闻而 <lb ed="X" n="0132c03"/><lb ed="R039" n="0264a01"/>思。思而修。故云信受奉行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0132c04"/><lb ed="R039" n="0264a02"/> <lb ed="X" n="0132c05"/><lb ed="R039" n="0264a03"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经笔记<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0117a1601" to="#end0117a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0117b1901" to="#end0117b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0117c1201" to="#end0117c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">旷</lem><rdg wit="#wit.orig">嚝</rdg></app> <app from="#beg0117c2301" to="#end0117c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">浙</lem><rdg wit="#wit.orig">淅</rdg></app> <app from="#beg0119a0301" to="#end0119a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0119a0401" to="#end0119a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0119a1901" to="#end0119a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0119a2001" to="#end0119a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0119a2101" to="#end0119a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0120c2201" to="#end0120c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0121a1901" to="#end0121a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0121b1301" to="#end0121b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0121b1701" to="#end0121b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0122b1101" to="#end0122b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0123a0301" to="#end0123a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0123a0701" to="#end0123a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0123a2101" to="#end0123a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0123c0601" to="#end0123c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0123c1401" to="#end0123c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6" cb:provider="来函：观世心 (2021-11-08)">妍<note type="cf1">X13n0287_p0875b20</note></lem><rdg wit="#wit.orig">研</rdg></app> <app from="#beg0124c0501" to="#end0124c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0125a2101" to="#end0125a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0125b0101" to="#end0125b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0125b0501" to="#end0125b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0125b1801" to="#end0125b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0127a0801" to="#end0127a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0127b1401" to="#end0127b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0127b2401" to="#end0127b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0127c0201" to="#end0127c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">相</lem><rdg wit="#wit.orig">生</rdg></app> <app from="#beg0127c0601" to="#end0127c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0127c0801" to="#end0127c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">换</lem><rdg wit="#wit.orig">唤</rdg></app> <app from="#beg0129a2401" to="#end0129a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0129b1101" to="#end0129b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0129c1301" to="#end0129c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0131b2401" to="#end0131b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0131b2402" to="#end0131b2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0132b2001" to="#end0132b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0120001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120001">是疑如</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0117a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0117a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0117b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0117b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0117c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0117c1201">旷【CB】，嚝【卍续】</note> <note n="0117c2301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0117c23.03" target="#nkr_note_add_0117c2301">浙【CB】，淅【卍续】</note> <note n="0119a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0119a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0119a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0119a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0119a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0119a1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0119a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0119a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0119a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0119a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0120c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0120c2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0121a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0121a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0121b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0121b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0121b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0121b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0122b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0122b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0123a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0123a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0123a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0123a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0123a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0123a2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0123c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0123c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0123c1401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0123c14.03" target="#nkr_note_add_0123c1401">妍【CB】，研【卍续】</note> <note n="0124c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0124c0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0125a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0125a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0125b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0125b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0125b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0125b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0125b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0125b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0127a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0127a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0127b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0127b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0127b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0127b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0127c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0127c0201">相【CB】，生【卍续】</note> <note n="0127c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0127c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0127c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0127c0801">换【CB】，唤【卍续】</note> <note n="0129a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0129a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0129b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0129b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0129c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0129c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0131b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0131b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0131b2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0131b2402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0132b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0132b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>